Województwo mazowieckie

Zagrożenie wykluczeniem społecznym na Mazowszu – grupy ryzyka
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 13 marzec 2015-13 marzec 2016
ilustracja

Jak bardzo młodzi ludzie w województwie mazowieckim są zagrożeni wykluczeniem społecznym? Wydawałoby się, iż Mazowsze oceniane w statystykach (m.in. GUS) jako prężny ekonomicznie region, generujący ponad 1/5 krajowego PKB, sprzyja młodym osobom i daje im możliwości rozwoju. Tak jest w znacznej mierze w Warszawie, ale czy w całym województwie?

 

Szukanie odpowiedzi

 Na to pytanie próbuje odpowiedzieć raport Wojewódzkiego Urzędu Pracy
w Warszawie, zrealizowany we współpracy z Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej. Autorzy raportu bazowali na bezpośrednich wywiadach
z przedstawicielami głównych placówek oraz organizacji, wspierających młodych ludzi na regionalnym rynku pracy. Raport został przygotowany jako część składowa Programu Operacyjnego Wiedza, Edukacja, Rozwój (tzw. POWER) w ramach RPO WM w perspektywie unijnej 2014–2020. Badanie koncentrowało się na zdiagnozowaniu czynników sprzyjających wykluczeniu społecznemu młodzieży na Mazowszu oraz przeciwdziałaniu temu zjawisku (poprzez szeroko pojętą aktywizację).

Źródła informacji

Obszerne badania na temat zagrożenia młodych ludzi wykluczeniem społecznym realizowano w sześciu ośrodkach mazowieckich: w Warszawie, Radomiu, Płocku, Siedlcach, Ostrołęce oraz Ciechanowie. Pozwoliło to uzyskać wyniki, obrazujące szczegółowo problem wykluczenia w skali całego Mazowsza. Kto w badaniu był źródłem informacji o sytuacji społeczno-edukacyjno-gospodarczej młodego pokolenia? Między innymi pracownicy powiatowych urzędów pracy, ochotniczych hufców pracy, powiatowych centrów pomocy rodzinie, powiatowych ośrodków pomocy społecznej, przedstawiciele organizacji pracodawców czy organizacji pozarządowych działających na Mazowszu. Ponadto zasięgnięto opinii pedagogów szkolnych, pracowników ośrodka socjoterapii młodzieży, zakładu karnego czy domu dziecka.

Grupy podwyższonego ryzyka

Która grupa młodych osób z terenu Mazowsza jest potencjalnie zagrożona wykluczeniem społecznym? Są to: osoby z rodzin ubogich, dysfunkcyjnych, z problemami uzależnienia (nie tylko alkoholowego lecz np. internetowego), młodzież z terenów wiejskich, po byłych PGR, z rodzin objętych pomocą OPS, osoby o słabym wykształceniu i poziomie kwalifikacji, opuszczające domy dziecka bądź zakłady karne czy młodzież pochodząca ze środowisk mniejszościowych etnicznie. Ponadto szczególną uwagę zwrócono na inne grupy społeczne, także w dużym stopniu zagrożone wykluczeniem, m.in. na tzw. eurosieroty, osoby z zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawne ruchowo bądź intelektualnie oraz przewlekle chore, ponadto na młodych rodziców, w tym samotne młode (bądź nieletnie) matki.

Problem biedy

Jedną z liczniejszych w województwie mazowieckim grup zagrożonych wykluczeniem społecznym są osoby z ubogich rodzin, wielodzietnych oraz niepełnych. Mimo tych czynników nie są zdecydowanie najbardziej narażoną na wykluczenie grupą. Paradoksalnie bieda oraz wielodzietność takich rodzin sprzyja wypracowaniu cennych wartości w życiu młodych ludzi. Są oni bardziej skłonni do dzielenia się tym, co posiadają oraz w większym stopniu empatyczni. Bieda zamiast patologii może zrodzić determinację do poprawy warunków materialnych (podjęcie płatnego zajęcia) lub wyjazdu do większego miasta w poszukiwaniu pracy.

Złota klatka eurosierot

Z kolei istotnym problemem jest sytuacja tzw. eurosierot, czyli dzieci, których rodzice wyjechali za granicę i podjęli tam pracę. W kraju opiekę nad tymi osobami sprawują najczęściej dziadkowie lub inni członkowie rodziny. Grupa eurosierot jest licznie reprezentowana w subregionie radomskim, gdzie emigracja zarobkowa jest następstwem trudnej sytuacji na tutejszym rynku pracy. Chociaż badanie nie plasuje tej grupy w czołówce najbardziej zagrożonych wykluczeniem, nasuwa się inny problem dotyczący eurosierot. Są one zazwyczaj przyzwyczajone do dobrych warunków materialnych, jakie zapewniają im pracujący za granicą rodzice. Wobec czego nie są skorzy do podjęcia nisko opłacanej pracy a raczej – wzorując się na rodzicach – myślą o emigracji zarobkowej. Dodatkowym zagrożeniem dla tych młodych ludzi jest brak bezpośrednio sprawowanej opieki i kontroli ze strony rodziców, co może negatywnie skutkować w postaci np. słabych wyników w nauce, ryzykownych zachowań (uzależnienia, niewłaściwe towarzystwo itp.).

Na marginesie

Liczną grupą zagrożoną wykluczeniem na Mazowszu są osoby wywodzące się z rodzin dysfunkcyjnych, patologicznych i bezradnych wychowawczo. Skalę tego problemu zauważono w subregionie ciechanowskim. Raport mówi o dużym zagrożeniu tej grupy wykluczeniem społecznym, szczególnie z rynku pracy. A to z racji niskiego wykształcenia, dominującej biedy, braku wsparcia ze strony rodziny oraz uzależnienia. Z kolei pracodawcy unikają zatrudniania osób ze środowiska dysfunkcyjnego, obawiając się z ich strony kradzieży, nierzetelności czy częstych nieobecności w pracy. Młodzieży z tej grupy często zarzucano bierność i niechęć do podniesienia swoich kwalifikacji.

Z kolei młodym ludziom, wywodzącym się z rodzin objętych opieką OPS, zarzucano nierzadko roszczeniową postawę, wyniesioną z domu celową bezradność, wszystko po to, by w jak największym stopniu korzystać ze środków pomocy społecznej. Są w tym zdecydowanie aktywni i pomysłowi, co mogliby wykorzystać w poszukiwaniu pracy, jednak tego nie robią. Ci młodzi ludzie są grupą zwiększonego ryzyka wykluczeniem społecznym. Co ciekawe, badanie wyodrębniło tę grupę społeczną szczególnie w w subregionie radomskim i ostrołęckim.

PoPGR-owska rzeczywistość

W powiatach radomskim, płockim i ciechanowskim licznie reprezentowaną grupą potencjalnie zagrożoną wykluczeniem społecznym jest młodzież z obszarów wiejskich, często po dawnych PGR. Osoby te charakteryzuje niski poziom wykształcenia, bowiem nierzadko młodzież przejmuje część obowiązków w prowadzeniu gospodarstwa rolnego rodziców. Oczywiście stopniowo na terenach wiejskich dostrzegana jest potrzeba solidnego wykształcenia, jednak często na przeszkodzie staje problem dojazdu do szkoły (niewystarczający transport publiczny) oraz kwestie finansowe (zakup biletów, opłata stancji lub internatu). Dodatkowym czynnikiem wykluczenia dla młodzieży z terenów wiejskich jest brak dostępu do internetu, co rodzi ryzyko wykluczenia cyfrowego młodych osób. Jednak spora część tej grupy wykazuje motywację do podjęcia działań, zmierzających do poprawy własnej sytuacji oraz zmiany środowiska i miejsca zamieszkania. Osoby te częściej decydują się na wyjazd do większych miast (dominuje tu stolica) w celu poszukiwania pracy. Młodzież z terenów wiejskich, po dawnych PGR, może być dobrymi pracownikami, bowiem wychowana na wsi, jest raczej oswojona z ciężką pracą fizyczną i od niej nie stroni.

Problem tkwi w psychice

Osobną grupę stanowią młodzi ludzie z zaburzeniami psychicznymi, które są bardziej narażone na wykluczenie społeczne. Pracodawcy często postrzegają je negatywnie, jako osoby niezrównoważone i na swój sposób kłopotliwe. Potwierdzają to słowa przedstawiciela organizacji pozarządowej, respondenta badania prowadzonego na Mazowszu: Tu nie chodzi o to, że one nie mają chęci (...) do pracy, tylko tutaj pojawia się jakiś taki ciągle lęk pracodawców przed zatrudnieniem.(...)A jak ma zaburzenia psychiczne to jeszcze rozstrzela nas. Dlatego nierzadko tacy ludzie ukrywają się ze swoimi problemami.

Outsiderzy

Ponadto w trudnej sytuacji, grożącej wykluczeniem społecznym, z rynku pracy a nawet bezdomnością, są młodzi ludzie opuszczający domy dziecka, zakłady karne i ośrodki poprawcze. Brak wsparcia zarówno psychicznego jak i materialnego sprawia, iż ich poczucie własnej wartości jest niskie, zarówno jak szanse na kontynuację edukacji i podnoszenie swoich kwalifikacji. W ich przypadku grozi to szybkim wykluczeniem. Jak zauważa respondent, przedstawiciel urzędu pracy: (...) Ochrona, magazyn, gdzie ta niekaralność jest wymagana.(...) Tak, i z tego co z nimi rozmawiam (...), one trafiają często na budowę, bez umowy, na prace dorywcze. Te osoby tak zarabiają na życie. Natomiast takiej pracy stałej to jest bardzo mała szansa.

Gdy pojawia się dziecko

Do grupy w dużym stopniu zagrożonej wykluczeniem społecznym zaliczono młodych rodziców, w tym samotne (również nieletnie) matki. W zdecydowanie trudniejszej sytuacji są osoby, które pozbawione są wsparcia ze strony rodziny.
Z tymi ze wsparciem można współpracować. Jest łatwiej. Te które nie mają wsparcia, to wszystkie aspekty ciągną je w dół" – zaznacza przedstawiciel urzędu pracy. Rodzicom w młodym wieku trudniej kontynuować naukę, podnosić kwalifikację. To skutkuje pogorszeniem ich pozycji na rynku pracy. Dodatkowym problemem jest zapewnienie opieki dla małego dziecka, by młodzi rodzice mogli kształcić się lub poszukiwać pracy. Szczególnie w trudnej sytuacji są młode i samotne matki, pozbawione wsparcia rodziny i pomocy ze strony instytucji.
Teraz jest tak: przyjmiemy dziecko do żłobka, ale kobieta musi pracować. Jednak ta kobieta nie może pójść do pracy, skoro nie może zapewnić dziecku opieki – podkreśla absurdalność sytuacji pracownik centrum pomocy rodzinie. W badaniu problem ten został zauważony w subregionie warszawskim.

Do wszystkich wymienionych wyżej grup społecznych młodych ludzi, będących potencjalnie zagrożonych wykluczeniem społecznym, kieruje się na Mazowszu wiele działań w ramach konkretnych programów (realizowanych przez samorządy, dotowanych przez UE), zmierzających do aktywizacji, wsparcia (edukacyjnego, materialnego, psychologicznego, coaching-owego). Wzrost poczucia wartości oraz pozycji młodych osób na trudnym rynku pracy to nadrzędne cele realizowanych programów przeciwko wykluczeniu społecznemu tej grupy.

Zdjęcie 1: (fot. www.obserwatorium.mazowsze.pl); zdjęcie 2: (fot. autor)

Źródło: http://obserwatorium.mazowsze.pl/idm,32,idn,551,wsparcie-mlodych-osob-zagrozonych-wykluczeniem-spolecznym-na-mazowieckim-rynku-pracy.html

 

Monika Cąpała - Sładek 28-2-2015

 

 

 

Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text