Województwo mazowieckie

Współpraca samorządów – Regionalne Inwestycje Terytorialne
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 23 marzec-31 lipiec 2015
ilustracja

Nowe RPO WM już jest, ale nadal czeka na szczegółowy opis. W tym czasie samorządy z całego Mazowsza kończą przygotowania do ubiegania się o dotacje na wspólne projekty. Partnerskie, ale jednocześnie terytorialne podejście do przedsięwzięć to idea przyświecająca Regionalnym Inwestycjom Teryotorialnym, czyli RIT-om. Trwa właśnie opracowywanie planów działań dla poszczególnych subregionów.

W tzw. nowym programowaniu Komisja Europejska położyła duży nacisk na projekty partnerskie – realizowane przez kilku beneficjentów w ścisłej współpracy, ale też na terytorialne podejście do rozwiązywania lokalnych problemów. Chodziło o to, by zarówno samorządy, jak i przedsiębiorcy dbając o swój rozwój, podejmowali takie działania, które usprawniają rzeczywistość wokół. 

ZIT

Komisja Europejska do regionalnych programów operacyjnych wprowadziła mechanizm o nazwie Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (ZIT). Obowiązuje on główne miasta wojewódzkie (w przypadku dwóch województw zostały wskazane po dwa miasta). Na Mazowszu dotyczy on Warszawy i okolic (więcej w tekście Tajemniczy ZIT). Poza tym w przypadku ZIT-u ustalona jest suma możliwych dotacji dla wszystkich złożonych działań –165 mln euro. Gminy tworzące ZIT mają swoimi działaniami wspólnie zaspokoić najpilniejsze potrzeby mieszkańców i przedsiębiorców z obszaru metropolitalnego Warszawy.

 

Mazowsze stawia na RIT-y
Podobne założenia stały się punktem wyjścia dla Regionalnych Inwestycji Terytorialnych. Zarząd województwa postanowił zmotywować samorządy z poszczególnych subregionów Mazowsza. RIT-y mają więc dotyczyć dawnych miast wojewódzkich (Ciechanowa, Ostrołęki, Płocka, Radomia i Siedlec) wraz z większą częścią subregionów. Nie chodzi o połączenie na siłę działań z terenu całego subregionu, ale o wskazanie takich przedsięwzięć, które rozwiążą kompleksowo problem kilku gmin i powiatów – np. problem transportowy. O tym, co jest najważniejsze dla ich terenu, samorządowcy rozmawiali już od roku. Poza tym diagnozę problemów tzw. OSI (obszarów strategicznej interwencji) wskazuje Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego.

Pierwotnie RIT-y miały być mechanizmem pozwalającym – tak, jak ZIT – na wsparcie unijne bez konkursów. Komisja Europejska nie zgodziła się na takie rozwiązanie. Udało się jednak wynegocjować stworzenie konkursów specjalnie z myślą o działaniach, które samorządy zaplanowały w ramach RIT-ów.

Ostatnia prosta
W ubiegłym tygodniu przedstawiciele gmin i powiatów spotkali się w urzędzie marszałkowskim, by poznać najnowsze, ostateczne wytyczne Komisji Europejskiej. Przed nimi bowiem ostatnia prosta – końcowe tworzenie planów inwestycyjnych. – Spotkanie cieszyło się bardzo dużym zainteresowaniem – mówiła po spotkaniu Agnieszka Rypińska dyrektor departamentu rozwoju regionalnego i funduszy europejskich w urzędzie marszałkowskim. –  Przybyło ponad 100 osób. Było mnóstwo pytań, były wyrażane wątpliwości, które mam nadzieję udało się rozwiać. Samorządowcy po dwugodzinnej dyskusji zapowiedzieli, że przygotują plany inwestycyjne.

Do końca marca liderzy RIT-ów – czyli przedstawiciele głównych miast każdego z subregionów – muszą przedstawić ostateczną wersję planu działań. Każdy RIT ma jeden plan, na który składają się liczne projekty realizowane samodzielnie lub w partnerstwie przez gminy i powiaty. Ostatnie szlify w planach mogą być na bieżąco konsultowane z pracownikami urzędu marszałkowskiego. Najważniejsze, by efektem końcowym był jak najlepszy, bazujący na założeniach nowego RPO WM plan.


Inwestycje wpisane w plany będą otrzymywały dotacje, jeśli zostaną wysoko ocenione w konkursach. Towarzyszące im projekty tzw. miękkie, czyli z EFS, mogą liczyć na dodatkową punktację podczas ich oceny.

O co mogą powalczyć RIT-y 
Poza tym, że Unia Europejska wskazała priorytetowe obszary działań wszystkich unijnych regionów (więcej w Miliardy euro dla Mazowsza), to również przedstawiciele samorządów lokalnych podczas konsultacji do nowego RPO WM wskazywali to, co wymaga wsparcia.

Jednym z nich jest transport (VII oś priorytetowa – Rozwój regionalnego systemu transportowego). To obszar, wobec którego samorządy wielu subregionów mają największe oczekiwania, ponieważ drogi lokalne w latach 2014-2020 będą mogły być dofinansowane z UE tylko w ramach RIT-ów. Jednocześnie Komisja Europejska wprowadziła ograniczenie – mogą to być tylko drogi lokalne zapewniające konieczne bezpośrednie połączenia z siecią TEN-T, przejściami granicznymi, portami lotniczymi, morskimi, terminalami towarowymi, centrami lub platformami logistycznymi. Kolejnym sztywnym zapisem w RPO WM jest wartość alokacji dla dróg lokalnych. Nie będzie mogła ona przekroczyć 15 proc. ogólnej alokacji dla transportu drogowego (kwota główna to ponad 34,8 mln zł).

Zaplanowana jest więc budowa i przebudowa dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych połączona z poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego (np. elementy uspokojenia ruchu, zatoki przystankowe, chodniki, oświetlenie), ochrony środowiska (np. ekrany akustyczne, zieleń izolacyjna, kanalizacja deszczowa, przejścia dla zwierząt),  inteligentnych systemów transportowych (np. systemy sterowania sygnalizacją i ruchem drogowym) czy rozwojem turystyki (np. ścieżki rowerowe).

Poza tym RIT-y mogą zawierać działania zwiększające wykorzystanie e-usług publicznych (to II oś priorytetowa – Wzrost e-potencjału Mazowsza). W tym przypadku mogą one dotyczyć zarówno informatyzacji służby zdrowia, ze szczególnym naciskiem na wdrożenie elektronicznej dokumentacji medycznej, jak i administracji, instytucji kultury, ale też edukacji z poziomu uczelni wyższych.

Kolejnym ważnym obszarem jest polepszenie warunków do rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Wpisuje się to w III oś priorytetową – Rozwój potencjału innowacyjnego i przedsiębiorczości. W ramach RIT-u możliwe jest przy wsparciu unijnym uporządkowanie i przygotowanie terenów inwestycyjnych tak, by pełniły one nowe funkcje gospodarcze. Trzeba jednak pamiętać, że w tym przypadku bezpośredni rezultat w postaci konkretnej liczby małych i średnich przedsiębiorstw zlokalizowanych we wspartej infrastrukturze zawarty będzie w umowie o dofinansowanie projektu. 

W osi IV (Przejście na gospodarkę niskoemisyjną) będzie można sięgać po dotację na zwiększenie efektywności energetycznej w sektorze publicznym i mieszkaniowym. Jednak również w tym obszarze pojawiają się konkretne obostrzenia. Działania zwiększające efektywność energetyczną w danym budynku muszą wynikać z audytu energetycznego. Co więcej – unijna dotacja będzie przeznaczana głównie na inwestycje, których efektem będzie zwiększenie efektywności energetycznej powyżej 60 proc., a projekty przynoszące zmiany poniżej 25 proc.  nie będą w ogóle kwalifikowały się do dofinansowania.

Poza tym wśród działań związanych z gospodarką niskoemisyjną w ramach RIT dotowane mogą być te, które rozwijają tzw. multimodalną mobilność miejską. Będą one jednak musiały wpisywać się strategie miejskie lub kompleksowe plany gospodarki niskoemisyjnej.

Niektóre samorządy planują inwestycje dotyczące infrastruktury zdrowotnej i społecznej (możliwe do zrealizowania w ramach VI osi – Jakość życia). Tu wytyczne wskazywane są przez Policy Paper dla ochrony zdrowia na lata 2014-2020 (dokumencie diagnozującym ogólnopolskie problemy w ochronie zdrowia). Zgodnie z nim, wsparcie zależy od trendów epidemiologiczno-demograficznych, czyli od wskazania schorzeń, które w głównej mierze doprowadzają mieszkańców regionu do dezaktywacji zawodowej. Poza tym certyfikacja środków wydatkowanych na infrastrukturę zdrowotną uzależniona jest od map potrzeb zdrowotnych, za których opracowanie odpowiada ministerstwo zdrowia, a które mają być gotowe wg planów na 31 grudnia 2015 r. – mapy dotyczące kardiologii i onkologii, oraz 31 grudnia 2016 r. – mapy dla pozostałych schorzeń.

Jednym z głównych zadań w nowej perspektywie unijnej jest rewitalizacja – zwłaszcza dotycząca terenów miejskich i wiejskich zamieszkałych przez ubogie społeczności. Ma to być takie przeobrażenie obszarów zdegradowanych, które nada im nową funkcję – w tym m.in. społeczną i gospodarczą. Podstawą działań w tym zakresie będą Lokalne Programy Rewitalizacji, które będą zawierać diagnozę problemów, ale i potencjału danego obszaru.

Aby projekty tzw. twarde spełniały swoje role, potrzebne są prowadzone równolegle tzw. projekty miękkie. Dodatkowo punktowane będą więc przedsięwzięcia, które pozwolą np. zwiększyć zatrudnienie tzw. osobom zagrożonym na rynku pracy, powrócić do aktywności zawodowej osobom sprawującym opiekę nad dziećmi do lat 3 czy wesprzeć dorosłych ludzi w zdobywaniu wykształcenia i podnoszeniu kwalifikacji.

(mech)

 

h.maliszewska@mazowszanie.eu 23-3-2015

Na postawie: www.mazovia.pl

Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text