Województwo mazowieckie

Strączkowe lekarstwem dla gleby
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 10 kwiecień-11 maj 2015
ilustracja

Aby utrzymać żyzność gleby niezbędna jest uprawa roślin strączkowych. Można je przeznaczyć na zielony nawóz lub nasiona, a pozostające po nich resztki wzbogacą glebę w próchnicę, składniki mineralne i poprawią jej zdrowotność. Taką rolę odgrywają m.in. łubiny.

Wąskolistny, biały, żółty

   Łubin wąskolistny jest uprawiany najczęściej. Jego cechą jest krótki okres wegetacji, co oznacza, że może być wysiewany na terenie całej Polski. Z tego też powodu jest mniej narażony na antraknozę - najgroźniejszą chorobę łubinów. Ma nieco niższe wymagania glebowe niż łubin biały, ale wyższe niż łubin żółty. Występuje siedemnaście odmian łubinu wąskolistnego, które pod względem użytkowym można podzielić na odmiany rozgałęziające, samokończące się oraz rozgałęziające się gorzkie. Odmiany samokończące się nie wytwarzają pędów bocznych, przez co dojrzewają w krótszym czasie, ponadto ich norma wysiewu powinna być wyższa. Odmiany słodkie stanowią bardzo dobrą paszę, także dla zwierząt dzikich, które mogą powodować duże straty w obsadzie roślin. Natomiast odmiany gorzkie polecane są do uprawy na zielony nawóz, na terenach gdzie żerują sarny i jelenie. Wymagają one takich samych gleb, jak odmiany słodkie, błędem jest sianie ich na glebach słabszych, na które polecany jest łubin żółty. Gatunek ten ma najmniejsze wymagania glebowe. Jest osiem jego odmian i dojrzewa później niż wąskolistny, dlatego jest narażony na antraknozę. Wszystkie jego odmiany są słodkie.

   Łubin biały jest wysiewany do celów spożywczych. Występują w Polsce dwie jego odmiany Cechują go najwyższe wymagania glebowe oraz najdłuższy okres dojrzewania, co powoduje, że jest bardzo podatny na chorobę antraknozę. Z drugiej strony ma najwyższy potencjał plonowania.

Jak łubin uprawiać?

   Łubiny mają bardzo duże zapotrzebowanie na wodę do momentu kiełkowania, dlatego należy je wysiewać wcześnie, by skorzystały z wody zgromadzonej zimą oraz przeszły szybszą jaryzację. Wysiewa się je w pierwszą dekadę kwietnia. Łubin wąskolistny kiełkuje w temperaturze 3⁰ C, żółty i biały w temperaturze 4-5⁰ C. Wszystkie dobrze tolerują przymrozki, poza fazą dwóch liści. Wiosenne przygotowanie pola wymaga płytkiego spulchnienia gleby na głębokości 5-6 centymetrów. Głębokość siewu wynosi 3-4 centymetry. Nawożenie zależy od zasobności gleby. Nawozy potasowo-fosforowe należy wysiać przed wiosennymi uprawami i dobrze wymieszać z glebą. Do siewu należy używać nasion zdrowych, o dużej sile kiełkowania, zaszczepionych bakteriami przeznaczonymi dla każdego gatunku. Norma wysiewu łubinów wynosi 100-120 kilogramów. Nasiona wschodzą po 2-3 tygodniach, a młode rośliny rosną bardzo wolno.

    Bobowate (nowa nazwa strączkowych) mają różne wymagania, największe mają bobik i łubin biały, mniejsze grochy a następnie łubin wąskolistny. Najmniejsze wymagania ma łubin żółty saradela. Przerwa w uprawie danego gatunku powinna wynosić 4 lata, ma to na celu eliminację chorób i szkodników. Należy stosować przerwę w nawożeniu obornikiem w okresie 3-4 lat. Wczesne wysiewanie bobowatych po zastosowaniu nawozów naturalnych powoduje spadek plonu nasion. Glebę pod siew przygotowujemy w okresie jesiennym, używając brony talerzowej lub kultywatora. Natomiast wiosenne prace powinny rozpoczynać się jak najwcześniej, aby ograniczyć straty wody i przygotować glebę do umieszczenia nasion na jednakowej głębokości. Nawożenie fosforowo-potasowe stanowi podstawowy warunek ich wzrostu i rozwoju. Nie stosuje się azotu, jednak w skrajnych przypadkach na glebach ubogich w azot wskazane jest wysianie niewielkich jego dawek- 40 kg/ha (szczególnie zalecane przy uprawie grochów).

   Dobrym zabiegiem ograniczającym zachwaszczenie jest przedsiewne i posiewne bronowanie. Można wykonać je po wschodach, przy wysokości roślin około 10 cm, ale ostrożnie, w godzinach popołudniowych. Jednym z powszechnie stosowanych środków ochrony roślin jest Afalon Dyspersyjny przeznaczony do zwalczania chwastów dwuliściennych, stosowany do trzech dni po siewie. Występujące choroby to antraknoza, więdnięcie fuzaryjne, brunatnienie łubinu, wąskolistność i opadzina liści. Szkodnikami są mszyce. Zwalczanie chorób i szkodników jest ograniczone do zabiegów agrotechnicznych, z powodu rejestracji środków ochrony roślin.

   Łubiny dojrzewają bardzo nierównomiernie. Najpierw strąki na pędzie głównym, a później na pędach bocznych. Zbiór powinien odbyć się przy zaschnięciu 60-70% strąków na pędach bocznych pierwszego rzędu. Po zbiorze nasiona należy dosuszyć do 13-14% wilgotności. Materiał przeznaczony do siewu należy suszyć powoli, w niskiej temperaturze. Suszenie w zbyt wysokiej temperaturze powoduje zmniejszenie przyswajalności składników pokarmowych paszy.

Zmianowanie

   W odpowiednim zmianowaniu powinny brać udział różne grupy roślin. Zmniejsza to straty powodowane wyczerpaniem gleby w składniki pokarmowe oraz ogranicza choroby, szkodniki i chwasty. We właściwym zmianowaniu, oprócz zbóż powinny pojawić się również rośliny okopowe, bobowate, przemysłowe (rzepak) oraz mieszanki traw z koniczynami. Uprawa łubinów, czy grochów oznacza również możliwość uzyskania zwiększonych dopłat obszarowych, a dla większych gospodarstw stanowi jedną z możliwości spełnienia wymogu zazielenienia.

Korzyści z uprawy

   Rośliny strączkowe nie są w Polsce powszechnie uprawiane, chociaż występują tu bardzo dobre dla nich warunki klimatyczne. Ze względu na zalety powinna rosnąć powierzchnia zasiewów. Rośliny strączkowe można uprawiać na nasiona użytkowane do celów przemysłowych np. do produkcji oleju, konsumpcyjnych i pastewnych, wykorzystać do produkcji pasz treściwych, zielonki, czy nawozów zielonych. Rośny te mają dużo białka, a ilość ta jest mocno zróżnicowana w zależności od gatunku. Niektóre z nich zawierają dużo tłuszczu np. soja.

   Rośliny te poprawiają strukturę gleby ze względu na system korzeniowy, pozostawiają po sobie znaczne ilości składników pokarmowych, w szczególności azotu, ale również fosforu i potasu. Ze względu na głęboki system korzeniowy i przemieszczanie ich z głębszych warstw gleby do warstw powierzchniowych, poprawiają stan fitosanitarny gleby, eliminując choroby i szkodniki. Zboża uprawiane po takich roślinach lepiej plonują. W ostatnim czasie nastąpiła poprawa cech biologicznych tych roślin, są bardziej odporne na opóźnienie siewu oraz w mniejszym stopniu osypują się i mają lepszy skład chemiczny, a co za tym idzie mogą być lepiej wykorzystywane w żywieniu zwierząt.

Małgorzata Wyczółkowska

m.wyczolkowska@mazowszanie.eu 10-4-2015

Źródła:  Uprawa roślin strączkowych w Polsce, FAPA 2013

www.minrol.gov.pl

 

Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text