Województwo mazowieckie

Skutki zniesienia kwotowania mleka
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 13-31 maj 2015
ilustracja

Po 30 latach kończy się proceder limitowania produkcji mleka w Unii Europejskiej. Historia wprowadzenia kwotowania, a następnie jego likwidacji jest długa i nie brakowało w niej dramatycznych wydarzeń. Zniesienie kwot mlecznych spowoduje zmianę funkcjonowania rynku mlecznego w UE, który teraz będzie musiał opierać się na czynnikach kosztów produkcji, wydajności krów mlecznych i sytuacji na rynkach światowych.

    Mleczarstwo w naszym kraju ominęło wiele metod interwencji UE na rynku mleka, z powodu wstąpienia Polski do wspólnoty w ostatniej dekadzie tego systemu. We wspólnocie rynek mleka i jego przetworów jest jednym z najbardziej rozbudowanych, m.in. ze względu na mechanizmy interwencyjne. Pierwszą grupą mechanizmów są instrumenty administracyjne, do których zaliczano kwotowanie mleka, drugą – instrumenty zakupów interwencyjnych i różne sposoby wspierania popytu wewnętrznego. Proces zniesienia limitowania mleka rozpoczął się w 2008 roku. By przygotować chronionych dotychczas producentów z UE uzgodniono stopniowe zwiększanie limitów, od 2009 do 2014 roku po 1 proc. rocznie. Powolne zmiany były konieczne, ponieważ cykl produkcyjny mleka nie mógłby szybko reagować na zmiany rynkowe.

    Zmiany na rynku dotkną wszystkich związanych z mleczarstwem, od producentów mleka przez przetwórców i w końcu konsumentów. Dlatego nie brakuje głosów sprzeciwiających się zniesieniu kwotowania. Warto wspomnieć, że zakończenie limitowania nie otwiera całkowicie rynku mleczarskiego na terenie Unii. Wciąż pozostanie działanie na produkty mleczne z rynków pozaunijnych, wprowadzające opłaty wyrównawcze. Wspólnotowi rolnicy mogą jednak traktować zniesienie kwot jako pełną liberalizację rynku mlecznego. Celem zniesienia limitów ma być przywrócenie konkurencyjności producentów mleka ze wspólnoty na rynku światowym. Przed zniesieniem wszystkie kraje UE produkowały niewiele więcej mleka, niż same Stany Zjednoczone.

    Po roku 2004 polscy rolnicy bardzo szybko przystosowali się do realiów limitów i teraz z niepokojem patrzą na przyszłe przychody. Nie ulega wątpliwości, że obniżka ceny mleka w warunkach zwiększonej produkcji jest nieunikniona. Przewidywany jest długotrwały spadek cen mleka, po czym ma nastąpić powolny ich wzrost. Reakcją producentów na spadające ceny będzie cel utrzymania przychodów przynajmniej na dotychczasowym poziomie. By go osiągnąć, będą zmuszeni zwiększyć wydajność swoich krów, lub zwiększyć pogłowie bydła mlecznego w gospodarstwie. Bardziej opłacalną opcją zdaje się być drugie rozwiązanie. Likwidacja kwot mlecznych stwarza sytuację, w której naciski związków mleczarskich na utrzymanie dotychczasowych cen mleka są całkowicie bezcelowe.

    Limity kwotowe przez wiele lat kształtowały ceny, a więc też podaż i popyt na rynku mleczarskim. Kwoty były administracyjnym narzędziem oddziaływania na równowagę rynku. Teraz producenci muszą przestawić się na mechanizm wolnorynkowy. Likwidacja kwotowych ograniczeń oznacza, że producenci mogą zwiększyć produkcję i skierować ją na rynek, bez ponoszenia kar za przekroczenie narzuconych limitów. Wprowadzi to rolników na liberalny rynek bez ochrony administracyjnej, gdzie decyzje o zwiększeniu lub zmniejszeniu produkcji będą zmuszeni podejmować na podstawie sytuacji rynkowej i rachunku opłacalności produkcji.

    W 2013 roku produkcja mleka krowiego na terenie Unii Europejskiej wyniosła 153 mln ton. Szacowane jest, że przez zniesienie limitów do 2020 roku produkcja może zwiększyć się o ok. 5 %. W ślad za mlekiem, przewidywany jest również wzrost produkcji jego przetworów, który do tego samego roku może wynieść ok. 9 %. Wzrost produkcji spowodowany ma być działaniami prowadzącymi do zwiększonej wydajności krów, który w 2020 roku może wynieść 7,2 ton rocznie w odniesieniu do jednej sztuki. Na ten okres przewiduje się niewielkie wahania w liczbie pogłowia bydła na terenie Unii, przyniesie to niewielki wzrost produkcji cielęciny i wołowiny. Wzrosty produkcji spowodują też powiększenie nadwyżek rynkowych produktów mleczarskich, znacznie ponad potrzeby krajów wspólnoty. Dotyczyć to ma np. serów, odtłuszczonego i pełnego mleka w proszku, masła i serwatki. Niezbędnym stanie się przeznaczenie tych towarów na światowy eksport. Można się spodziewać, że wraz ze wzrostem eksportu produktów mleczarskich przez kraje UE, te same działania podejmą USA, Australia i Nowa Zelandia. Przewidywalne jest, że kraje te będą konkurować o rynki zbytu z Unią Europejską. Głównymi zbytami staną się natomiast kraje rozwijające się w Afryce i Azji. Rozwój polityki eksportowej produktów mleczarskich w UE spowoduje uzależnienie cen w Unii od sytuacji na rynku światowym. Dla Polski wprowadzi to zależność cen produktów mleczarskich od kursu walut.

    Likwidacja kwot doprowadzi do normalizacji sytuacji, w której czynnikami kształtującymi produkcję mleczarską będą ceny mleka, koszty produkcji i wydajność mleczna krów. Wpływ zniesienia kwotowania będzie zróżnicowany w danych krajach Unii, a podzielić je można na trzy zasadnicze grupy. Pierwsza najliczniejsza to ta, w której przyrost produkcji mleka z powodu zniesienia limitów będzie największy, do tych krajów zaliczane są: Irlandia, Belgia, Holandia, Włochy, Niemcy, Portugalia, Francja, Finlandia, Polska, Austria, Łotwa, Litwa, Estonia, Czechy, Słowacja, Hiszpania i Dania. Drugą grupą stworzą kraje, w których wzrost produkcji będzie mniejszy, niż w sytuacji, gdyby limity pozostały, a są to: Wielka Brytania, Węgry i Bułgaria. Ostatnią grupę stworzą kraje, w których skala spadku produkcji w wyniku zniesienia limitów znacznie przyspieszy, spodziewać się tego można w Szwecji, Rumunii i Słowenii. Zniesienie kwot mlecznych spowoduje wzrost produkcji mleka w krajach, gdzie limit ten ograniczał tę produkcję, oraz tam, gdzie chów bydła oparty jest na wykorzystaniu pasz zielonych.

Jarosław Berk

Jarosław Berk 13-5-2015

Źródło - Biuletyn Infomracyjny Agencji Rynku Rolnego nr 1/2015

Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text