Województwo mazowieckie

Rodzaje kapusty i ich znaczenie zdrowotne
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 17 kwiecień 2015-30 kwiecień 2017
ilustracja

Potrawy z kapusty były wysoko cenione już przez starożytnych. Ich ojczyzną są kraje śródziemnomorskie. W Polsce warzywa kapustne zostały uznane około XIV wieku. Początkowo najbardziej popularna była kapusta głowiasta. Jednak z czasem pojawiło się wiele gatunków i odmian, ponieważ warzywa te są bardzo bogate w składniki odżywcze, a przy tym nisko kaloryczne - 100 gramów kapusty to tylko od 20-50 kilokalorii.

Do warzyw kapustnych oprócz kapusty głowiastej zalicza się także czerwoną, włoską, brukselkę, pekińską oraz chińską.

W Polsce najbardziej popularna jest kapusta głowiasta, która tworzy charakterystyczne głowy. Występuje ona w dwóch formach, jako kapusta biała i czerwona. Obie postaci kapusty głowiastej zawierają liczne sole mineralne (sód, potas, wapń, magnez, fosfor, żelazo) i witaminy (A, B, C i E) oraz kwas foliowy i flawonoidy, a także wiele innych cennych związków organicznych. Kapusta czerwona swoje zabarwienie zawdzięcza związkom, których kapusta biała już nie posiada. Są to antocyjany, czyli przeciwutleniacze, mające właściwości ochronne, przeciwzapalne oraz antynowotworowe. Najlepszym sposobem na przyswojenie sobie wartościowych substancji zawartych w kapuście jest jej spożywanie na surowo. Taką możliwość dają różne surówki z jej dodatkiem oraz wyciśnięty z liści sok. Kapusta wzmacnia odporność organizmu oraz wspomaga leczenie wrzodów układu pokarmowego, zapalenie pęcherzyka żółciowego i okrężnicy. Liście kapusty białej można też stosować zewnętrznie i po lekkim rozbiciu tłuczkiem wykorzystywać jako okłady na obrzęki, siniaki i opuchliznę oraz przy bólach reumatycznych. Natomiast sok z kapusty kiszonej zaleca się przy schorzeniach sercowo-naczyniowych, ponieważ zawarty w nim potas poprawia pracę serca. Sok pomaga również w schorzeniach żołądkowo-jelitowych. Poza tym działa on ogólnie wzmacniająco na organizm, wzmaga apetyt i trawienie. Rozcieńczony wodą stosowany jest do płukania gardła i jamy ustnej. Europa Zachodnia nie znała kiszonej kapusty i odkrywa ją dopiero teraz, i to głównie dzięki Polsce. Kapusty głowiaste są wrażliwe na niskie, jak również na wysokie temperatury. Bardzo źle znoszą suszę. Najlepsze są dla nich gleby żyzne o obojętnym odczynie. 

Kapusta włoska charakteryzuje się głową okrytą dużymi, ciemnozielonymi, pomarszczonymi liśćmi. Liście są okrągłe, pokryte sinawym, woskowym nalotem. Zawiera więcej suchej masy, związków azotowych i witaminy C niż biała. Dzięki obecności związków z grupy polifenoli i glukozynolanów ma właściwości przeciwutleniające i przeciwnowotworowe. Świeże liście kapusty są stosowane zewnętrznie przy chorobach skórnych jak trądzik, opryszczka i egzema oraz przy oparzeniach, odmrożeniach i stłuczeniach. Sok ze świeżej kapusty włoskiej jest lekiem na wątrobę, chorobę wrzodową i cukrzycę. Poza tym dzięki dużej zawartości siarki korzystnie wpływa na wygląd skóry, włosów i paznokci. Kapusta włoska może być spożywana na surowo jako składnik sałatek i surówek, może być też gotowana, duszona lub kiszona. Kapusta włoska w porównaniu z białą ma mniejsze wymagania klimatyczne i glebowe; jest też bardziej odporna na niskie temperatury, natomiast bardziej wrażliwa na uwilgotnienie gleby.

Kapusta brukselska zwana potocznie brukselką, jest bliską krewną kapusty białej, lecz ma zupełnie inny wygląd. W kątach liści tworzy małe główki, których może być kilkadziesiąt na jednej roślinie. Brukselka charakteryzuje się dużą zawartością białka, soli mineralnych, zwłaszcza wapnia, żelaza, fosforu, potasu i manganu oraz kwasu foliowego i witamin (A, B, C i E). Można ją spożywać jako gotowaną jarzynkę oraz składnik zup i zapiekanek. Brukselka jest bardzo odporna na niskie temperatury, znosi spadki nawet do -17 stopni C. Źle znosi przechowywanie, więc jej zbiory wykonuje się sukcesywnie w miarę potrzeb.

Kapusta pekińska pochodzi z dalekiego wschodu. Wyglądem różni się od klasycznych gatunków kapustnych. Jest bardziej podłużna, ma liście owalne, bardzo pomarszczone, wyraźnie żyłkowane z falistymi brzegami. Liście mają zabarwienie od żółtozielonego do ciemnozielonego, natomiast żyłki są zawsze białe. Kapusta pekińska wyróżnia się bardzo niską kalorycznością, która wynosi tylko 12 kilokalorii na 100 gramów. Poza tym jest ona źródłem witamin (A, B1, B2, C) i mikroelementów, wapnia, cynku i żelaza oraz fosforu, potasu i magnezu. Wpływa więc na rozwój kości, na prawidłowe działanie serca i ciśnienie krwi oraz przeciwdziała anemii. Może być spożywana na surowo lub jako dodatek do kapusty kiszonej, kapuśniaku lub innych zup, ponieważ jest bardzo delikatna i smaczna. Poza tym jej liście mogą być wykorzystane jako ozdoba półmisków z wędlinami lub dań obiadowych. Kapusta pekińska wymaga stanowisk słonecznych i żyznych, próchniczych gleb. Jest bardzo wrażliwa na suszę i herbicydy.

Z kapustą pekińską jest błędnie utożsamiana kapusta chińska, a są to dwa różne warzywa, niespokrewnione ze sobą. Kapusta chińska, zwana Pak choi, Bok choy lub kapustą szparagową, ma grubsze łodygi i bardziej zielone liście. Nie wytwarza główek, a jedynie rozety liściowe. Występują dwie główne odmiany kapusty chińskiej, które różnią się zabarwieniem ogonków liściowych. Jedna odmiana ma białe ogonki, a druga zielone. Do potraw wykorzystuje się całe liście. Kapusta chińska zawiera liczne makro- i mikroelementy, witaminy oraz dodatkowe składniki odżywcze, takie jak tłuszcze omega-3 i kwas alfa-linolenowy, dzięki którym ma bardzo silne działanie przeciwzapalne. Chroni również przed nowotworami oraz wpływa na obniżenie ciśnienia krwi. Poza tym jest bardzo niskokaloryczna. Jedna szklanka posiekanej, surowej kapusty zawiera tylko 9 kilokalorii. Nazywana jest gwiazdą zdrowej żywności. Wyhodowano dziesiątki jej odmian. Kapustę chińską spożywa się jako składnik surówek i różnego rodzaju zapiekanek. Ze względu na krótki okres wegetacji kapusta chińska nie ma szczególnych wymagań co do gleby i stanowiska. 

Wszystkie gatunki kapusty reprezentują liczne odmiany, które różnią się między sobą przede wszystkim wczesnością. Są odmiany wczesne, śedniowczesne, średniopóźne i późne, a więc świeża kapusta jest dostępna przez cały okres wegetacji.

Aleksandra Dębska 17-4-2015
Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text