Województwo mazowieckie

Radomskie graffiti, czyli historia muralem pisana
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 1 lipiec-30 wrzesień 2015
  • ikonka Radom 25 Czerwca
ilustracja

Jak co roku, 25 czerwca, radomianie czczą pamięć poległych i internowanych uczestników robotniczych protestów z 1976 roku, brutalnie spacyfikowanych przez oddziały ZOMO. W 2016 roku minie 40 lat od tychże wydarzeń. Władze Radomia ogłosiły otwarty konkurs na mural „Zaczęło się w Czerwcu”, symbolizujący i upamiętniający tę tragiczną kartę z historii miasta.

Wielkoformatowy przekaz historyczny

- „Radomski Czerwiec 1976 roku to niezwykle ważny element tożsamości naszego miasta. Postawiliśmy sobie za cel pokazanie Czerwca, pokazanie pamięci historycznej w sposób nowoczesny, spektakularny, w sposób zrozumiały również dla odbiorcy młodego” - wyjaśnił ideę otwartego konkursu na mural dyrektor Kancelarii Prezydenta Radomia, Mateusz Tyczyński. Władze miasta czekają na zgłoszenia zarówno indywidualnych artystów, jak i grup twórczych do 20 września 2015 roku. W konkursie udział może wziąć każdy chętny artysta, bez względu na swoje miejsce zamieszkania, narodowość czy doświadczenie artystyczne. Najciekawszy projekt muralu wyłoni specjalne jury, w którym zgłoszone prace będzie oceniać m.in. Edward Dwurnik, czołowy przedstawiciel współczesnej sztuki polskiej. Regulamin konkursu jest dostępny na stronie Urzędu Miejskiego w Radomiu www.radom.pl/page/4705,konkurs-na-wykonanie-muralu-zaczelo-sie-w-czerwcu-zaczelo-w-radomiu.html.

300 metrów kwadratowych dla sztuki oraz historii

Jest o co powalczyć, bowiem na autora zwycięskiego projektu muralu czeka nagroda w wysokości 5000 zł. Ponadto samo miejsce, w którym ma powstać mural, jest niemym świadkiem tamtych zdarzeń. To jeden z budynków, w pobliżu których rozgrywały się starcia radomskich robotników z oddziałami ZOMO. Dziś w tym miejscu znajduje się monument wraz z tablicą, poświęcony robotniczym protestom z 1976 roku. Zwycięski mural zajmie jedną ze ścian (około 300 m kw.) 10-kondygnacyjnego budynku mieszkalnego przy ulicy Żeromskiego 74 w Radomiu.

Zaczęło się w Radomiu, w Czerwcu'76…

Wybór muralu jako formy przekazu treści historycznych jest trafiony, jeżeli mowa o młodym pokoleniu. Często to właśnie ono ma duże problemy z najnowszą historią naszego kraju, zdecydowanie lepiej radzisobie ze znajomością wcześniejszych wydarzeń historycznych. A przecież radomskie protesty robotnicze stały się zaczątkiem do dalszych przemian społeczno-ustrojowych, m.in. tych z sierpnia 1980 roku. 25 czerwca 1976 roku pracownicy Zakładów Metalowych im. gen. Waltera wyszli na ulice Radomia, żądając cofnięcia drastycznych podwyżek cen podstawowych artykułów żywnościowych. Do strajku przyłączyli się także pracownicy pozostałych radomskich zakładów - około 20 tysięcy ludzi przeszło pod gmach Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Brak reakcji ze strony władz sprawił, iż protestujący siłą wdarli się do gmachu, demolując go. Wówczas do stłumienia manifestacji użyto oddziałów Zmotoryzowanych Obwodów Milicji Obywatelskiej (ZOMO). Na skutek tego robotnicy podpalili budynek KW oraz gmachy Wojewódzkiej Rady Narodowej i Biura Paszportów MO. Doszło wtedy do regularnej walki z oddziałami milicyjnymi, które nie wahały się użyć przeciwko protestującym armatek wodnych, pałek oraz miotaczy gazu. Radomskie starcia robotników z ZOMO zakończyły się tragicznym bilansem: 2 osoby zabite, ponad 200 osób rannych i 634 zatrzymanych. Ponad 900 osób zostało zwolnionych z pracy, w ramach szeroko zakrojonych represji.

Mural – bohomaz czy treść?

- „(…) Uważamy, że obchody radomskiego Czerwca'76 muszą stanowić impuls do zainteresowania tymi wydarzeniami młodego pokolenia. Oprócz tych obchodów, które są co roku organizowane włączamy się z nowoczesną narracją w nowoczesnej formie” - podkreślił prezydent Radomia, Radosław Witkowski.

Można dyskutować, czy murale - popularnie graffiti - są wyrazem sztuki niebanalnego formatu, czy raczej zbędnymi „bohomazami” zaśmiecającymi miejską przestrzeń? Na to pytanie odpowiedziała mi starsza pani, mieszkanka osiedla Borki w Radomiu: - „Wydaje mi się, że każda sztuka ma swojego odbiorcę. Oczywiście drażnią mnie te wszystkie bazgroły malowane potajemnie przez małolatów w klatkach schodowych czy pod blokami. Ale jeśli stworzą coś ciekawego, mającego swoją treść a przez to wartość i nie zdemolują nikomu budynku, jestem za! Przynajmniej będzie na co popatrzeć, bo bilbordów za oknami mam już dość!”

 

Źródła: www.radom.pl

Antoni Dudek, Zdzisław Zblewski, Utopia nad Wisłą. Historia Peerelu;

Maciej Korkuć, Marek Lasota, Jarosław Szarek, Polska. Historia 1943–2003;

 

Monika Cąpała - Sładek 1-7-2015
ikonka jak dojechać
  • ikonka Radom 25 Czerwca

Zdjęcie 1: źródło: www.radom.pl

Zdjęcie 2: pomnik upamiętniający robotnicze protesty w czerwcu 1976 roku w Radomiu; fot.: M. Cąpała-Sładek

Źródła: www.radom.pl; oraz Antoni Dudek, Zdzisław Zblewski, "Utopia nad Wisłą. Historia Peerelu"; Maciej Korkuć, Marek Lasota, Jarosław Szarek, "Polska. Historia 1943–2003"

 

Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text