Województwo mazowieckie

Po nas choćby potop
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 6 lipiec 2015-30 czerwiec 2016
ilustracja

Konieczność ochrony środowiska przyrodniczego powinna być skutkiem praktycznego podejścia do rzeczywistości. Używając przenośni, można powiedzieć, że niszcząc naturalne środowisko człowieka, podcinamy gałąź, na której siedzimy. Można zastąpić surowce energetyczne innymi źródłami energii, zaś inne naturalne kopaliny substancjami otrzymywanymi syntetycznie lub pochodzącymi z wtórnego przerobu niektórych produktów – jest to tak zwany recykling. Natomiast zniszczonej różnorodności biologicznej nie da się odtworzyć ani niczym zastąpić.

            Oczywiście nie można zahamować rozwoju cywilizacji ani całkowicie zrezygnować

z eksploatacji zasobów środowiskowych. Konieczny jest taki rozwój, w którym zaspokojenie potrzeb człowieka będzie się odbywało w harmonii z naturalnym środowiskiem i w poszanowaniu podstawowych praw rządzących naturalną przyrodą.

 

                        W Polsce stworzono rozbudowany system obszarów chronionych

 

W skład systemu obszarów chronionych wchodzą: parki narodowe, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu oraz rezerwaty przyrody.

Parki narodowe – będące najwyższą formą ochrony obszarów o największych wartościach przyrodniczych, jak też naukowych, kulturowych, historycznych i edukacyjnych.

Na obszarze parku ochronie podlega cała przyroda, a wszelkie działania mogą mieć na celu jedynie zachowanie lub czasami odtworzenie naturalnych ekosystemów.

Parki narodowe zajmują obszar powyżej 1 tysiąca ha, mają swój zarząd, dyrektora i radę naukową.

Parki krajobrazowe – obszary wydzielone i objęte ochroną, podobnie jak parki narodowe,

z powodu szczególnych wartości przyrodniczych i kulturowych, najczęściej na obszarach leśnych. W obrębie parku krajobrazowego nie wolno lokalizować zakładów przemysłowych, nadal użytkuje się jednak grunty orne i leśne. W Polsce utworzono 106 parków krajobrazowych o łącznej powierzchni ponad 2 milionów ha (ok. 6,5% powierzchni kraju).

Obszary chronionego krajobrazu – przeznaczone na tereny rekreacyjne, wyróżniające się szczególnym pięknem krajobrazu, mające przy tym niewielką wartość rolniczą, na przykład doliny rzek. Obszary te są jednocześnie łącznikami pomiędzy parkami narodowymi i krajobrazowymi.

To tak zwane korytarze ekologiczne, umożliwiające migrację zwierząt. Zajmują około 18% powierzchni Polski.

 

Rezerwaty przyrody – to odrębna forma ochrony obszarowej, utworzona dla celowej ochrony jakiegoś konkretnego elementu środowiska.

Z tego powodu wyróżniamy rezerwaty leśne (ochronie podlegają naturalne formy lasu), florystyczne oraz faunistyczne (ustanowione dla ochrony stanowiska rzadkich gatunków roślin i zwierząt), torfowiskowe, stepowe, wodne, geologiczne itp. Ochrona w rezerwacie może być ścisła, polegająca na braku jakiejkolwiek ingerencji w procesy biologiczne, oraz częściowa, pozwalająca na taką ingerencję, aby zachodzące procesy zmierzały w kierunku jak najlepszego zachowania chronionego obiektu.

                       Cechy ochrony gatunkowej

 

W wypadku gatunków rzadkich, ginących, a niekiedy również pożytecznych dla człowieka, ochroną objęte są wszystkie osobniki na obszarze całego państwa – jest to tak zwana ochrona gatunkowa. Zabrania się zabijania, zrywania, przetrzymywania, niszczenia siedlisk, handlowania itp. organizmami należącymi do gatunków chronionych, w wypadku zwierząt także płoszenia i niepokojenia, na przykład przez filmowanie i fotografowanie.

Wielu zwierzętom, cennym pod względem gospodarczym, nadano status zwierzyny łownej i wprowadzono dla nich okresy ochronne (kiedy nie można ich pozyskiwać), a dla ryb dodatkowo limity dziennego połowu i wymiary ochronne (nie można odławiać osobników mniejszych niż o określonej dla danego gatunku długości ciała).

Ochrona indywidualna polega na uznaniu danego obiektu za pomnik przyrody, stanowisko dokumentacyjne, użytek ekologiczny bądź zespół przyrodniczo-krajobrazowy.

Pomnikiem przyrody jest pojedynczy obiekt, cenny z naukowego , kulturowego lub historycznego punktu widzenia. Może to być okazałe drzewo, głaz, jaskinia, źródło, niekiedy cała aleja drzew czy grupa skałek.

Ważne pod względem naukowym oraz dydaktycznym elementy przyrody nieożywionej,  takie jak formacje geologiczne lub nagromadzenia skamieniałości i minerałów, mogą zostać uznane za stanowiska dokumentacyjne. Takie ważne stanowiska przyrody ożywionej (starorzecza, oczka wodne, bagna, miejsca, sezonowego przebywania gatunków chronionych itp.) nazywają się użytkami ekologicznymi. Dla zachowania walorów estetycznych wyjątkowo cennych i ciekawych fragmentów krajobrazu wyznacza się tak zwane zespoły przyrodniczo - krajobrazowe.

 

 

 

 

            Różnorodność biologiczną można chronić dwoma sposobami: biernie lub czynnie.

 

            Ochrona bierna polega na zaniechaniu ingerencji w naturalne procesy przyrodnicze (jak

w rezerwatach ścisłych). Niestety, w wielu wypadkach zmiany w środowisku zaszły tak daleko, że aby utrzymać chroniony obiekt w formie zbliżonej do naturalnej, konieczna jest odpowiednia ingerencja człowieka, czyli ochrona czynna. W lasach polega ona na przykład na przebudowie drzewostanu w taki sposób, aby doprowadzić go do pierwotnej postaci. Odbywa się to najczęściej przez wycięcie drzew obcych dla danego typu lasu, a nasadzonych niegdyś przez człowieka.

Sadzi się też nowe lasy na obszarach o niewielkich wartościach rolniczych. W ten sposób w Polsce udział powierzchni lasów w całkowitej powierzchni kraju (lesistość) wzrósł w drugiej połowie XX wieku około 8%.

Niekiedy stosuje się ponowne wprowadzenie do ekosystemu gatunku, który niegdyś został z niego usunięty. W ten sposób odtworzono na przykład populacje bobra właściwe w całej Polsce, próbuje się także ponownie osiedlić rysia w Puszczy Kampinowskiej.

            Formą ochrony czynnej może być też kontynuacja dotychczasowego sposobu użytkowania biocenoz. Okazało się, że zaprzestanie koszenia i wypasu zwierząt na podmokłych łąkach i bagnach Biebrzańskiego Parku Narodowego spowodowało ich szybkie zarastanie przez wierzby i olchę, przez co wyginęło wiele cennych roślin łąkowych, a także znikły miejsca lęgowe niektórych ptaków.

                         Znaczenie rolnictwa ekologicznego

            Coraz większego znaczenia dla ochrony środowiska  ( ale także dla zdrowia człowieka!) nabiera produkcja żywności metodami wynikającymi z zasad zrównoważonego rozwoju – tak zwane rolnictwo ekologiczne.

W gospodarstwach stosujących te zasady używa się wyłącznie nawozów pochodzenia naturalnego w ilościach niezagrażających środowisku, zamiast pestycydów stosuje się naturalne wywary z roślin bądź wykorzystuje sąsiedztwo roślin odstraszających szkodniki.  Należy pamiętać, że naturalne nawozy i środki ochrony roślin także można przedawkować i wtedy staną się one równie groźne, a czasami nawet groźniejsze niż środki syntetyczne. Pozostawia się też miedze i zadrzewienia śródpolne, będące schronieniem dla owadożernych ptaków. Rezultatem takich działań są produkty

o wyższych wartościach spożywczych, niezagrażające zdrowiu konsumentów, określane ogólnie mianem zdrowej żywności. Niestety, wyprodukowanie takiej żywności wymaga większych nakładów, dlatego tez jest ona droższa niż produkty wytworzone w gospodarstwach stosujących intensywne metody produkcji.

Działania ochroniarskie muszą zmierzać do stworzenia takich mechanizmów ekonomicznych, które odwrócą tę dysproporcję.

m.medygral@mazowszanie.eu 29-6-2015
Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text