Województwo mazowieckie

Nie tylko człowiek lubi słoneczniki
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 20 maj-20 czerwiec 2015
ilustracja

Słonecznik zwyczajny, należący do rodziny astrowatych, wykorzystywany jest jako roślina oleista, pastewna i jadalna. Z jego nasion uzyskujemy olej kuchenny, a także wszelkiego rodzaju margaryny. Natomiast w rolnictwie stosowana jest śruta słonecznikowa, która jest wartościową paszą treściwą, bogatą w białko i przydatną zwłaszcza w żywieniu krów mlecznych. Jako roślina pastewna może być uprawiana na zielonkę lub kiszonkę.

   Rośliny pastewne zawierają całoroczną paszę dla zwierząt inwentarskich, są także czynnikiem decydującym o ekonomicznej opłacalności całej produkcji zwierzęcej. Taką rośliną jest słonecznik. Ważnym elementem w jego uprawie jest dobór odpowiednich odmian. Najlepiej na plantację wybrać miejsce położone z dala od siedlisk dzikiego ptactwa. Należy przy tym pamiętać, by jednocześnie zapewnić dobry dostęp dla specjalistycznego sprzętu rolniczego. Słonecznik w plonie głównym daje ok. 60 t zielonki z 1ha, natomiast kiszonka ze słonecznika jest bardzo wartościowa i lubiana przez zwierzęta. 

Wymagania klimatyczne i glebowe

   Słonecznik jest rośliną jednoroczną, o dużej tolerancji na niedobory wody w glebie. Roślina zawdzięcza to dobrze rozwiniętemu systemowi korzeniowemu, oraz grubej skórce, która pokrywa łodygę i liście. Uprawiany na zielonkę łatwo przystosowuje się do różnych warunków siedliskowych. Ponieważ jest wytrzymały na suszę, może być uprawiany na glebach lekkich, piaszczystych, gdzie uprawa innych roślin może być dość ryzykowna. Do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin wymagany jest obojętny odczyn gleby. Słonecznik kiełkuje już przy temperaturze 4-6⁰ C, lecz wschody przebiegają szybciej dopiero wtedy, gdy ziemia ogrzeje się do 8-10⁰C. Młode rośliny są wytrzymałe na chłody wiosenne. Słonecznik wytrzymuje przymrozki nawet do -4⁰C, ale bardziej mogą mu zaszkodzić długie chłody wiosenne, które hamują wzrost rośliny i powodują ich żółknięcie. Jest rośliną wybitnie pastewną, nawet na słabszych glebach dającą wysokie plony zielonej masy. Kiszonki skarmiane w okresie późnej jesieni, zimy oraz wczesnej wiosny zastępują w dużym stopniu zielone pasze. Natomiast w porównaniu z sianem są bogatsze w białko oraz witaminy. Dobrze przygotowana kiszonka ma podobne zastosowanie w żywieniu zwierząt, jak zielonka czy okopowe.

Sposoby uprawy

   Słonecznik pastewny może być uprawiany w plonie głównym, plonie wtórnym, a także w międzyplonie ścierniskowym. Roślina ta daje dużą ilość wartościowej masy zielonej, która może być przeznaczona do bezpośredniego karmienia, jak i zakiszania. Na zielonkę możemy ją uprawiać w plonie głównym, po zbożach, roślinach okopowych i strączkowych. Można też uprawiać ją w siewie czystym lub mieszankach z roślinami strączkowymi. Wysiew w mieszankach jest nawet bardziej korzystny, ponieważ otrzymuje się z nich zielonkę o wyższej zawartości białka. W plonie wtórnym słonecznik możemy uprawiać po wszystkich międzyplonach ozimych. Natomiast w międzyplonach ścierniskowych po roślinach zbożowych, wczesnych ziemniakach oraz po rzepaku. Słonecznik jest rośliną wymagającą starannej uprawy gleby. Ważną czynnością jest wyrównanie powierzchni przed siewem za pomocą wału strunowego. Pozwala to na równomierne rozmieszczenie nasion oraz zapewnia dobre wschody.

Siew

   Słonecznik uprawiany w plonie głównym można wysiewać już na początku kwietnia, ponieważ jest odporny na wiosenne przymrozki. Termin siewu słonecznika uprawianego w plonie wtórnym uzależniony jest od zbioru rośliny poprzedzającej i najczęściej przypada na koniec maja lub początek czerwca. Słonecznik uprawiany w poplonie ścierniskowym nie powinien być siany później, niż do końca lipca.

    Ilość wysiewu na zielonkę to 20-30 kg/ha, przy rozstawie rzędów 20-30 cm. Przeznaczony na kiszonkę siejemy w rzędach co 40 cm. Na glebach cięższych głębokość siewu wynosi 3-4 cm, a na glebach lżejszych ok. 4-6 cm. Pełnia wschodów rośliny zasianej w optymalnym terminie następuje po upływie około dwóch tygodni po siewie. Słonecznik uprawiany w poplonie ścierniskowym najlepiej jest wysiewać w mieszankach z wyką jarą i peluszką. Norma wysiewu w tym przypadku na 1 ha wynosi 12-14 kg słonecznika, 70-80 kg wyki jarej i 50-60kg peluszki.

Pielęgnacja

   Dobrze przygotowane stanowisko może w dużej mierze ograniczyć występowanie chwastów, szczególnie tych wieloletnich. Zmienność zachwaszczenia często zależy od terminu siewu. W uprawach sianych na początku kwietnia możemy spodziewać się zachwaszczenia ze strony gatunków o małych wymaganiach termicznych. Słonecznik siany w późniejszych terminach musi konkurować z chwastami ciepłolubnymi. Bardzo ważne jest, aby w początkowych fazach wzrostu słonecznika, po 5-7 dniach, kiedy zaczynają się wschody chwastów, użyć lekkiej brony. Należy również pamiętać, że słonecznik należy do roślin o silnie rozwijających się korzeniach, szczególnie w latach z obfitymi opadami deszczu. Takie warunki sprawiają, że jego kruche, jeszcze nie w pełni rozwinięte korzenie, znajdują się stosunkowo płytko pod ziemią. Z tego powodu opielacza nie należy ustawiać zbyt głęboko, ponieważ może te korzenie uszkodzić. Niemniej użycie opielacza jest korzystne nie tylko ze względu na zwalczanie chwastów, ale i zapobieganie zaskorupieniu gleby.

   Słonecznik może być porażony przez wiele chorób. Do najczęściej spotykanych zaliczamy: zgniliznę twardzikową, szarą pleśń, plamistość łodyg słonecznika, mączniaka rzekomego i mączniaka prawdziwego, rdzę oraz septoriozę. Źródłami chorób są najczęściej nasiona, resztki pożniwne i samosiewy. Dlatego musimy pamiętać o terminowym i prawidłowym wykonywaniu wszystkich czynności związanych z planowaniem i prowadzeniem uprawy. Pierwszym zabiegiem pielęgnacyjnym jest bronowanie. Ważne jest także odpowiednie spulchnienie ziemi, ponieważ nasiona słonecznika umieszcza się w glebie głębiej niż ziarno zbóż. W tym celu powinniśmy używać agregatu uprawowego.

Nawożenie i zbiór

   Odpowiednie nawożenie słonecznika pastewnego zapewnia nie tylko większe plony zielonki, ale też jej lepszą jakość. Pod słonecznik uprawiany w plonie głównym można stosować nawożenie obornikiem i nawozami mineralnymi. Dawka obornika wynosi 15-20 t/ha. W plonie wtórnym i ścierniskowym słonecznik uprawia się tylko na nawozach mineralnych. Orientacyjne dawki nawozów mineralnych w kg czystego składnika na 1 ha przedstawiają się następująco:                  

- na oborniku plon główny N-60-100, P₂O₅-50-80, K₂O-60-100;                                        

- bez obornika plon główny i plon wtórny N-90-150,P₂O₅-70-120, K₂0-90-150;                                  - w plonie ścierniskowym N-50-100, P₂O₅-50-80, K₂O-60-100.

   Niższe z podanych dawek stosuje się na glebach po lepszych przedplonach. Nawozy fosforowe i potasowe stosuje się w całości przed siewem. Dawkę azotu powyżej 60 kg dzieli się na dwie i stosuje jedną część przed siewem, a drugą, gdy rośliny mają 15-20 cm wysokości. Na glebach zakwaszonych (pH poniżej 5,5) niezbędne jest wapnowanie, które najlepiej stosować pod przedplon. Słonecznik źle znosi wapnowanie bezpośrednio przed siewem.

   Termin zbioru słonecznika zależy od jego przeznaczenia. Użytkowany na zielonkę - przed kwitnieniem, natomiast na kiszonkę w okresie kwitnienia.

 Małgorzata Wyczółkowska

m.wyczolkowska@mazowszanie.eu 19-5-2015

Źródło: Nowoczesna uprawa roślin, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa Rośliny oleiste, F. Dembiński.

http://www.raportrolny.pl

Zdjęcie: http://pixabay.com/pl/słonecznik-prowansja-światło-475571/

Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text