Województwo mazowieckie

Kręte drogi kolei
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 19 marzec 2015-17 marzec 2016
ilustracja

W Polsce są tylko dwie działające koleje wąskotorowe o rozstawie szyn 1000 milimetrów. Pierwsza z nich to Nadmorska Kolej Gryficka. Nie trzeba jednak jechać aż nad morze, aby poznać uroki podróżowania wąskotorówką, bo druga z czynnych kolejek przemierza Mazowsze – a dokładniej – region piaseczyński. To Piaseczyńska Kolej Wąskotorowa, zwana też Grójecką Koleją Dojazdową.

Kolejka skrojona na miarę
Historia tej mazowieckiej kolejki sięga 1898 roku. Pomysłodawcą i jej budowniczym był warszawski krawiec Eugeniusz Paszkowski. Kolejka wąskotorowa miała, zgodnie z otrzymanym pozwoleniem, prowadzić od Placu Keksholmskiego, wzdłuż Traktu Aleksandryjskiego przez Piaseczno, aż do Góry Kalwarii. Realizacja kolejowej inwestycji przekroczyła możliwości finansowe, wcale nie najskromniejszego krawca (w jego pracowni ubierała się ówczesna arystokracja), dlatego do spółki zaproszono m.in.: ks. Stefana Lubomirskiego i hr. Tomasza Zamoyskiego. Potajemnie do paktu miał dołączyć, mieszkający w Górze Kalwarii, cadyk Magiet Alter, któremu ponoć zależało na ułatwieniu dojazdu licznie do niego wówczas podróżującym żydowskim pielgrzymom.

Budowa kolejki według wyznaczonej trasy trwała niecałe dwa lata. W 1900 r. dotarła już do Gołkowa i nie zamierzała się zatrzymywać. W planach była dalsza trasa do Grójca i Jasieńca. Cel ten osiągnięto już w 1914 r. Dynamiczny rozwój trasy przerwała I wojna światowa, a już wtedy zamierzano zelektryfikować kolejkę oraz przedłużyć jej trasę do Nowego Miasta nad Pilicą, i dalej do Radomia. Działania wojenne wymusiły jednak budowę tylko prowizorycznej linii do Mogielnicy. Niestety, w trakcie odwrotu wojsk nawet i ta tymczasowa trasa została zniszczona, a sprawny tabor wywieziony. Odbudowywać linię zaczęto szybko, dostrzegając jej strategiczne znacznie, bo już w 1916 r. Sprowadzono powóz Borsiga z tramwajów łódzkich i 6 wagonów osobowych ciężkiego typu z kolei Wernigerode. W tym roku zostały również zakupione parowozy, równocześnie remontowano tory. Prace przebiegały bardzo sprawnie, bo już dziesięć lat później kolejka grójecka dotarła do Nowego Miasta.

Na przeszkodzie dalszemu rozwojowi kolejki grójeckiej stanęła polityka władz Warszawy (przez miasto wiódł 3,5 km odcinek), które postawiły na tramwaje i ruch kołowy w stolicy. Efektem tych działań było wyrzucenie kolejki w 1937 r. poza granice miasta. Dwa lata później warszawski przystanek kolejki ustalono na nowo wybudowany Dworzec Warszawa Szopy (Dworzec Południowy) funkcjonujący aż do 1970 r. Hale remontowe wąskotorówki przeniesiono do Piaseczna, gdzie też rozbudowano stację węzłową.

Po II wojnie światowej kolejka grójecka nie wytrzymała konkurencji z transportem samochodowym (towary) i autobusowym (ludzie), czego efektem była najpierw likwidacja trasy do Konstancina (1952 r.), później Jasieńca (1968 r.), a w 1969 r. zawieszono ruch od Dąbrówki do Dworca Południowego. W maju 1971 r. zamknięto ruch na trasie od Piaseczna do Dworca Południowego, od Iwicznej do Wilanowa i od Piaseczna do Góry Kalwarii.

Dziś kolejka grójecka wpisana jest do rejestru zabytków i pełni rolę turystyczną, wożąc turystów jako Piaseczyńsko-Grójecka Kolej Wąskotorowa.

Kolej na turystyczną kolej
Wycieczka Piaseczyńską Kolejką Wąskotorową zaczyna się na stacji Piaseczno Miasto Wąskotorowe, a kończy w Tarczynie. Do pokonania jest 28 km. Na przejażdżkę można się wybrać w każdą niedzielę od marca do października. Cała wycieczka trwa pięć godzin (od 11.00 do 16.00), w tym dwie godziny to przejazd malowniczą trasą z widokami pełnymi urokliwych, starych dworków i budynków pochodzących z lat 30-tych XX w. Resztę czasu turyści mogą spędzić na postoju w miejscowości Runów, gdzie można odpocząć na urokliwej polanie leśnej lub odwiedzić wyjątkową atrakcję tego miejsca – Wild West City – country miasteczko w samym sercu Mazowsza.

A może wąskotorowa szkoła?
Z myślą o najmłodszych wielbicielach kolei, Piaseczyńsko-Grójecka Kolej Wąskotorowa przygotowała specjalny program, oczywiście z kolejką w roli głównej. W trakcie kolejowej lekcji dzieci poznają m.in. budowę pociągu, historię kolei, a także zabytki na trasie kolei.

Oprócz stałych propozycji, można wziąć również udział w wycieczkach specjalnych lub tematycznych. I tak, w wąskotorówce dzieci mogą uczyć się ekologii lub świętować np. Dzień Dziecka.

JaN

j.nalewajk@mazowszanie.eu 19-3-2015
Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text