Województwo mazowieckie

Jaki jest cel Funduszy Europejskich?
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 16 marzec 2015-31 marzec 2016
ilustracja

Z unijnego budżetu finansowane są różnorodne działania, których wspólnym celem jest umocnienie UE w wymiarze gospodarczym, społecznym i obywatelskim. Dzięki jednemu budżetowi sprostanie wspólnym wyzwaniom jest tańsze i skuteczniejsze niż stawianie im czoła za pomocą 28 odrębnych budżetów narodowych. W ten sposób od ponad 40 lat UE realizuje aktywną politykę rozwoju regionalnego, zwaną też polityką spójności lub polityką strukturalną.

Skąd pochodzą pieniądze?

Środki finansowe UE podlegają zasadom budżetowym, ale budżet UE różni się od budżetów krajowych. Ma on w większości charakter inwestycyjny. Nigdy nie może wykazywać ani deficytu, ani nadwyżki. UE wydaje tyle, ile otrzymuje. Budżety roczne są ustalane w granicach wyznaczonych przez długoterminowy plan finansowy, zwany także perspektywą finansową UE.

Budżet roczny UE tworzą dochody pochodzące głównie z państw członkowskich. Obecnie, budżet UE osiąga poziom ok. 1% dochodu narodowego brutto UE.

Perspektywa finansowa UE to plan wydatków określający maksymalne i minimalne kwoty (tzw. pułapy), które UE może wydać w poszczególnych obszarach działalności w ciągu siedmiu lat. Jest instrumentem planowania UE i gwarancją, że wydatki będą ponoszone w sposób przewidywalny. Każdy budżet roczny jest przyjmowany w maksymalnych limitach wydatków ustalonych w danej perspektywie finansowej dla wybranych działów, w konkretnym roku.

Struktura i zasady działania Funduszy Europejskich

Realizacja budżetu UE dokonuje się za pośrednictwem różnych funduszy, programów i instrumentów finansowych.

Pięć głównych funduszy wspiera rozwój gospodarczy wszystkich krajów UE zgodnie z celami strategii „Europa 2020”:

  • Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) – jego celem jest niwelowanie dysproporcji w poziomie rozwoju regionów w ramach UE i wzmacnianie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej UE jako całości. Z EFRR pochodzi m.in. wsparcie inwestycji produkcyjnych i infrastrukturalnych oraz wsparcie udzielane małym i średnim przedsiębiorcom. 
  • Europejski Fundusz Społeczny (EFS) – jego głównym celem jest walka z bezrobociem w krajach członkowskich, głównie poprzez zwiększenie możliwości zatrudnienia i kształcenia. Z jego środków jest współfinansowana pomoc dla różnych regionów i grup społecznych, w szczególności dla osób zagrożonych ubóstwem oraz dla ludzi młodych wchodzących na rynek pracy.
  • Fundusz Spójności (FS) – jest przeznaczony dla państw członkowskich, których dochód narodowy brutto (DNB) na mieszkańca wynosi mniej niż 90% średniego DNB w UE. Jego celem jest zredukowanie dysproporcji gospodarczych i społecznych oraz promowanie zrównoważonego rozwoju głównie poprzez duże inwestycje w zakresie infrastruktury transportowej i ochrony środowiska.
  • Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) – zajmuje się wspieraniem przekształceń struktury rolnictwa oraz wspomaganiem rozwoju obszarów wiejskich.
  • Europejski Fundusz Morski i Rybacki (EFMR) – wspiera restrukturyzację rybołówstwa państw członkowskich.

Ponad jedna trzecia środków zaplanowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (prawie 352 mld euro) przypada na EFRR, EFS i FS. Na dwa pozostałe – ponad 101 mld euro. W sumie, poprzez te fundusze UE planuje przekazać do 2020 roku prawie połowę swego całego budżetu (ponad 453 mld euro) na pomoc krajom członkowskim. Pozostała część wydatków UE kierowana jest do realizacji celów specjalnych przez dodatkowe fundusze inwestycyjne, w tym:

  • Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (FSUE) – zapewnia wsparcie w przypadku poważnych klęsk żywiołowych.
  • Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) – stanowi wsparcie dla krajów kandydujących i dla potencjalnych kandydatów do UE.

Poza tym ustanowiono cztery instrumenty finansowe:

  • JASPERS i JASMINE – tworzą wsparcie techniczne przy przygotowaniu dużych projektów infrastrukturalnych.
  • JEREMIE – ułatwia małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP) dostęp do mikrofinansowania
  • JESSICA – wspomaga rozwój obszarów miejskich.

Sposób funkcjonowania Funduszy określa jeden wspólny dla wszystkich państw członkowskich zestaw przepisów, które mają na celu zapewnienie powiązania wykorzystania środków z Funduszy ze strategią „Europa 2020”, lepszą koordynację i spójną realizację przedsięwzięć oraz jak najprostszy dostęp do Funduszy dla potencjalnych beneficjentów.

Zasady działania Funduszy Europejskich wynikają z zasad polityki regionalnej UE:

  • Zasada partnerstwa
    Zarówno na etapie programowania wykorzystania Funduszy Europejskich, jak i w realizacji, powinni uczestniczyć wszyscy zainteresowani partnerzy. Z jednej strony Komisja Europejska współpracuje z odpowiednimi władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi, które też ściśle kooperują ze sobą, z drugiej – przeprowadzane są konsultacje z partnerami gospodarczymi i społecznymi.
  • Zasada dodatkowości
    (współfinansowania lub uzupełniania) Fundusze Europejskie powinny uzupełniać środki finansowe poszczególnych państw członkowskich, a nie zastępować je. Działania UE nie powinny wypierać i zastępować działań na szczeblu krajowym i regionalnym, lecz je wzbogacać i wzmacniać.
  • Zasada subsydiarności
    Władze wyższego szczebla podejmują działania jedynie wówczas i tylko wtedy, gdy cele zamierzonego działania nie mogą zostać zrealizowane w sposób wystarczający przez władze niższego szczebla. Instytucje UE mogą realizować określone zadania tylko wtedy, jeżeli nie mogą być one skutecznie wykonane samodzielnie przez regiony lub kraje członkowskie.
  • Zasada decentralizacji
    Wynika z zasady subsydiarności i ma na celu umocnienie roli samorządów regionalnych i lokalnych w realizacji polityki regionalnej. W wielu dziedzinach zdecentralizowanie kompetencji wykonawczych znacznie zwiększa ich efektywność tak pod względem kosztów, jak i jakości usług i przybliżenia ich obywatelowi.
  • Zasada koncentracji
    Polega na wspieraniu ze środków unijnych działań, które mają podstawowe znaczenie dla zwiększenia spójności społeczno-gospodarczej i terytorialnej UE. Zasada ta oznacza także, że interwencja Funduszy powinna być skoncentrowana na niewielu precyzyjnie określonych celach, priorytetach i działaniach.
  • Zasada programowania
    Pomoc przeznaczona jest na program trwałego rozwiązywania problemów danej gałęzi gospodarki lub danego regionu, co w praktyce oznacza konieczność formułowania wieloletnich planów rozwoju gospodarczego i wykorzystania środków publicznych. Zasada ta ma na celu wypracowywanie wieloletnich programów rozwoju, zgodnie z partnerskim procesem decyzyjnym. Po zatwierdzeniu przez Komisję Europejską są one wdrażane pod kierunkiem państw członkowskich zgodnie z postanowieniami rozporządzeń unijnych i szczegółowymi wytycznymi Komisji Europejskiej.
  • Wymiar terytorialny polityki regionalnej
    Ma ona na celu wspieranie rozwoju terytoriów, określonych nie tyle administracyjnie, ale powiązanych funkcjonalnie, charakteryzujących się podobnymi cechami społeczno-gospodarczo-przestrzennymi i jednolitymi celami rozwoju.

Radosław Strzaliński

r.strzalinski@mazowszanie.eu 15-3-2015
Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text