Województwo mazowieckie

Czas na "zielone złoto"
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 20 maj-20 czerwiec 2015
ilustracja

Topola jest najszybciej rosnącym drzewem w naszych warunkach klimatycznych. W stosunkowo krótkim czasie dostarcza dużych ilości drewna, ma więc podobne znaczenie użytkowe, jak wierzba. Zastosowanie topoli jako „zielonego” paliwa znane jest od wielu lat i zostało już sprawdzone w krajach Europy Zachodniej. Teraz czas na Polskę.

   Topola jest w Polsce drzewem powszechnie znanym, sadzonym przy drogach i na polach, w celu ochrony przed wiatrem.  Wszystkie wartościowe krzyżówki topoli powstały w sztuczny sposób (in vitro) w szklarniach i laboratoriach.

   Drzewo topoli tworzy prosty pień, bez sęków i ma regularną, stożkową koronę. Osiąga wysokość od 20 do 40 m. W Polsce w stanie naturalnym występują tylko trzy rodzime gatunki:

- topola czarna, zwana sokorą (Populus nigra L)

- topola biała, inaczej białodrzew (Populus alba L)

- topola drżąca, zwana też osiką, lub topolą europejską (Populus tremula L)

- krzyżówka topoli białej z osiką – topola szara (Populus x canescens S.M. )

   Do wartościowych cech topoli należy intensywna wymiana gazowa, pobieranie dużych ilości dwutlenku węgla oraz wydzielanie do atmosfery dużych ilości tlenu. Topola ma także zdolności do pobierania z podłoża, a następnie bioakumulacji pierwiastków biogennych, a także metali ciężkich, co ma duże znaczenie przy oczyszczaniu zniszczonych gruntów.

   Uprawę energetyczną na własne potrzeby może założyć każdy, kto ma do tego warunki i wydaje pieniądze na zakup paliw. Z topoli produkuje się drewno kawałkowe, przeznaczone do kotłów wsadowych i kominków, jak i zrębki przeznaczone do kotłowni zautomatyzowanych. Plantacja energetyczna topoli białej o powierzchni 1 ha, w przeciętnych warunkach plonowania, może w pełni zabezpieczyć opał dla domu o powierzchni około 200 mkw. Własna plantacja może pozwolić na normalizację zużycia opału, bez ograniczenia jego spalania kosztem niższego komfortu życia rodziny plantatora.

   Przed założeniem plantacji należy zwalczyć chwasty wykonując oprysk herbicydami, dzięki temu na wierzchniej warstwie gleby będzie znacznie mniej ich nasion. Przed sadzeniem powinniśmy wykonać orkę głęboką (30-40 cm). W celu lepszego rozdrobnienia podłoża, dobrze jest wykonać większą liczbę zabiegów, w tym kultywatorowanie i bronowanie. Dzięki temu unikniemy powstawania w ziemi pustych przestrzeni utrudniających ukorzenianie się roślin. Topola biała nie ma zbyt dużych wymagań glebowych i wodnych. Cechuje się też małymi wymaganiami co do klasy gruntu oraz rocznej sumy opadów. Dobrze przyjmuje się na glebie klasy IV- VI, na której zwykle uprawiane są ziemniaki lub żyto. Również dobre przyrosty osiąga na glebie klasy V, o podłożu piaszczystym i torfowym, na gruntach bez melioracji.

   Topola powinna być sadzona w podwójnych rzędach odległych od siebie o 75-80 cm. Natomiast odległość między dwoma podwójnymi rzędami jest uzależniona od przeznaczenia biomasy i sposobu zbioru. Przy zbiorze mechanicznym, przeznaczonym na zrębki, powinna wynosić 150 cm (obsada roślin na 1 ha wynosi ok. 10 000 szt. ), natomiast przy zbiorze ręcznym, przeznaczonym na drewno kawałkowe, 250-300 cm (obsada roślin na 1 ha wynosi ok. 6500 szt.). Odległość pomiędzy roślinami w tym samym rzędzie nie powinna być mniejsza niż 80 cm. Sadzonki muszą wystawać ok. 3 cm ponad powierzchnię gleby, a ziemia powinna do niej ściśle przylegać. Na polach leżących blisko rzek, należy je sadzić zgodnie z kierunkiem prądu wody. Sadzenie najlepiej zakończyć w połowie kwietnia. 

   Już w pierwszych tygodniach po założeniu plantacji, a także po zbiorze biomasy, należy zwrócić uwagę na walkę z chwastami. Najbezpieczniej jest ją przeprowadzić mechanicznie, ponieważ większość herbicydów traktuje topolę jako chwast, co jest słabym punktem tej rośliny. W kolejnych latach chwasty nie przeszkadzają górującym nad nimi drzewkom. Na niewielkich plantacjach (o powierzchni kilku hektarów) mechaniczne zwalczanie chwastów nie powinno stanowić większego problemu. Do obróbki międzyrzędzi (kiedy wysokość topoli jeszcze na to pozwala) można wykorzystywać zwykłe narzędzia uprawowe, jak kultywator czy agregat uprawowy, a więc sprzęt, którym dysponują rolnicy.

   Zbiór biomasy należy przeprowadzić w okresie zimowym, czyli wtedy gdy nie wykonuje się innych prac polowych. Przy niewielkich areałach plantacji zbiór przeprowadza się ręcznie. Zbiór ręczny biomasy przeznaczonej na drewno kawałkowe, zaleca się przeprowadzać co 4-5 lat, przy średnicy pnia (mierzonej przy samym gruncie) wynoszącej 12-15 cm i wysokości 11-14 m. Plon topoli (przy obsadzie 6500 drzew na 1 ha) osiąga przyrost roczny około 23 ton drewna o zawartości wody 50%. Odpowiada to plonowi około 17 ton drewna z 1ha/1 rok przy zawartości wody 25%, będącym dobrym paliwem do spalania. Zbiór mechaniczny przeznaczony na zrębki zaleca się przeprowadzać co 2-3 lata, przy średnicy pnia wynoszącej do 10 cm. Plonowanie topoli (przy obsadzie 10 000 drzew na 1 ha), przy przyroście 3 kg 1 drzewko/1 rok daje około 30 ton drewna o zawartości 50% wody. Odpowiada to plonowi 22,5 tony drewna o zawartości wody 25%. Drewno pozyskuje się przez okres od 25 do 30 lat, zbierając biomasę co 2-5 lat.

   Istotnym elementem przemawiającym za zakładaniem upraw energetycznych jest produkcja ekologicznego, odnawialnego paliwa, gdzie podczas spalania nie ma dodatkowej emisji CO₂. Warto zwrócić więc uwagę na „zielone złoto”, które jeszcze cały czas pozostaje niedocenione.

Małgorzata Wyczółkowska

m.wyczolkowska@mazowszanie.eu 19-5-2015
Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text