Województwo mazowieckie

Choroby odzwierzęce – czy można się przed nimi ustrzec?
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 12 czerwiec-12 lipiec 2015
ilustracja

Z pozoru codzienne niewinne czynności, takie jak kontakt ze zwierzakiem, jedzenie jagód prosto z krzaka, zabawa w piaskownicy mogą być przyczyną groźnych zachorowań. Choroby odzwierzęce (zoonozy) to zakaźne lub pasożytnicze choroby, które w sposób naturalny mogą być przenoszone ze zwierząt na ludzi. W większości przypadków zarażamy się nimi przez bezpośredni kontakt z chorym zwierzęciem, ale źródła infekcji mogą znajdować się także w otaczającym nas środowisku (gleba, piasek, powietrze, woda, ścieki, produkty zwierzęce).

   Choroby odzwierzęce są dużym problemem w rolnictwie oraz w środowisku eksploatacji lasu. Można powiedzieć, że są to choroby zawodowe lub parazawodowe rolników, pracowników leśnictwa, służby weterynaryjnej i zootechnicznej.

   Człowiek może zarazić się wieloma chorobami spożywając nieumyte warzywa i owoce, surowe mięso, a także produkty spożywcze niewiadomego pochodzenia. Tylko w mięsie i jego przetworach mogą znajdować się: bakterie Salmonella i Brucela, prątki gruźlicy, bakterie jadu kiełbasianego, tularemii, różycy, bakterie leptospiry, toksoplazmy, wirusy ornitozy, pryszczycy, wirusy kleszczowego zapalenia mózgu, wągry tasiemców i larwy włośni. Jednak najczęściej do zakażenia dochodzi w czasie kontaktu z chorym zwierzęciem.

   Do zarażenia może dojść drogą pokarmową (salmonellozy odzwierzęce, toksoplazmoza, włośnica, toksokaroza, tasiemczyce) i oddechową (gorączka Q), lub przez uszkodzoną skórę (wścieklizna, tężec, różyca, wąglik, borelioza), błony śluzowe (bruceloza) oraz przez łożysko (toksoplazmoza wrodzona).

   Według danych Głównego Inspektoratu Sanitarnego, w Polsce corocznie notuje się ponad 50 tysięcy przypadków zoonoz. Największa liczba zachorowań w ostatnich latach spowodowana była bakteriami Salmonella, bakteriami wywołującymi boreliozę, formami rozwojowymi tasiemców i grzybami wywołującymi grzybice odzwierzęce.

   Lista Światowej Organizacji Zdrowia obejmuje ponad 100 chorób odzwierzęcych, a ciągle odkrywane są nowe.

Choroby, z którymi do czynienia mamy najczęściej

   Wścieklizna to jedna z najstarszych i najgroźniejszych chorób ludzi i zwierząt, na którą do tej pory nie wynaleziono lekarstwa. Wiosną i latem, częściej niż w innych porach roku podróżujemy i możemy spotkać się z dzikimi zwierzętami. Należy pamiętać, że mają one zakodowaną nieufność w stosunku do człowieka i gdy takie zwierze bez obaw podchodzi do nas, możemy podejrzewać, że jest chore. Zakażenie następuje na skutek pogryzienia przez chore zwierzę. Wirus przenoszony jest za pośrednictwem śliny, dlatego głaszcząc zwierzę też możemy się łatwo zarazić. Okres wylęgania choroby trwa od 10 dni do nawet 8 miesięcy. Po kontakcie ze zwierzęciem, chory wpada w stan przygnębienia, odczuwa niepokój, trudniej jest mu połykać i oddychać. W zranionych miejscach odczuwa swędzenie, wzrasta temperatura ciała, pojawia się wodowstręt, ślinotok, wymioty, biegunka. Po tym okresie choroba przechodzi w okres porażenia, który zarówno w przypadku ludzi jak i zwierząt kończy się śmiercią.

   Gruźlicę natomiast wywołują bakterie zwane prątkami gruźlicy. Naturalnymi drogami zakażenia są układ pokarmowy i oddechowy. Mogą na nią chorować ludzie, zwierzęta gospodarskie i dzikie. Choroba może się przenosić ze zwierzęcia na człowieka, ale człowiek może również zarazić zwierzę. To przewlekła choroba, powoli wyniszczająca organizm, ale uleczalna.

   Bardzo niebezpieczne są kleszcze, o których teraz szczególnie głośno. O kontakt z pasożytem nie trudno, bo na przełomie lat rozprzestrzeniły się i występują właściwie w każdym miejscu zadrzewionym. Część kleszczy jest nosicielami dwóch groźnych dla ludzi chorób - kleszczowego zapalenia mózgu i boreliozy.

   Miejscami ukąszenia najczęściej są: głowa, uszy, miejsca zgięcia stawów, ręce i nogi. Bardzo ważne jest, aby po spacerze w lesie, parku czy ogrodzie dokładnie obejrzeć całe ciało, zwłaszcza u dzieci.

   Ukąszenia kleszcza nie czujemy, ponieważ wprowadza on do ciała żywiciela substancje „znieczulającą” po czym zaczyna odżywiać się krwią. Należy pamiętać, że jeśli znajdziemy kleszcza, nie można smarować go żadnymi substancjami, (alkoholem, masłem), nie przypalać. Kleszcza należy wyjąć, najlepiej przy użyciu pęsety. Im szybciej to zrobimy, tym lepiej. Odkleszczowe zapalenie opon mózgowych jest ostrą wirusową chorobą, która atakuje głównie ośrodkowy układ nerwowy. U niektórych osób choroba może przebiegać bezobjawowo i tylko badanie krwi ją potwierdza. W innych przypadkach przebieg jest dwufazowy. Pierwsza faza występuje w 7-14 dni po ukąszeniu. Objawy choroby utrzymują się około tygodnia i przypominają grypę. Druga faza to bóle głowy, wymioty, utrata przytomności i zespół objawów neurologicznych. Choroba może mieć ciężki przebieg, jeśli występują objawy mózgowe lub rdzeniowe. Mogą występować następstwa pochorobowe w postaci niedowładów, zaniku mięśni, stałych bólów głowy, depresji.

   Boleriozę wywołuje bakteria krętka boreliozy przenoszonego również przez kleszcze. Niebezpieczeństwo choroby może pojawić się wówczas, gdy kleszcz tkwił w skórze co najmniej dwie doby. Wyróżniamy trzy okresy tej choroby. Pierwszy zaczyna się zmianami na skórze w postaci rumienia pełzającego. Drugi następuje po kilku miesiącach, kiedy dochodzi do rozsiewu krętka boreliozy, a objawy zależą od umiejscowienia zmian. Mogą wystąpić nawracające objawy zapalenia stawów, zmiany w układzie nerwowym (sztywność karku, bóle głowy, porażenie mięśni twarzy), zapalenie mięśnia sercowego lub osierdzia. Trzeci okres zaczyna się kilka lub kilkanaście miesięcy po drugim okresie. Występują przewlekłe zmiany: zapalenie stawów, zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego, zaburzenia psychiczne, zmiany skórne i zapalenie nerwu wzrokowego. Bolerioza nie jest uleczalna.

   Latem często spotykamy się na różnego rodzaju spotkaniach towarzyskich przy grillu czy ognisku. Spożywając mięso i jego przetwory, które nie zostało poddane badaniu, możemy zarazić się włośnicą. Włośnica jest dosyć często spotykanym przypadkiem zachorowań w naszym kraj. To ciężka choroba pasożytnicza spowodowana zjedzeniem mięsa z włośniem. U człowieka larwy osiągają dojrzałość w jelicie cienkim. Tam samice rodzą larwy, które drogą krwionośną trafiają do mięśni. Do miejsc, które wiążą się z najpoważniejszymi powikłaniami należą: układ nerwowy, oddechowy i mięsień sercowy. Inne powikłania to zapalenie płuc, nerek i zatok przynosowych.

   Tężec jest chorobą o bardzo ostrym przebiegu. Laseczka tężca występuje zwłaszcza w nawozie i użyźnionej nim glebie. Można się nią zarazić przez skaleczenie różnymi przedmiotami mającymi styczność z ziemią. Objawy choroby występują po 2-10 dniach. U chorego występuje światłowstręt, nadwrażliwość na hałas, szczękościsk, niemożliwość przyjmowania płynów i pokarmu wskutek porażenia mięśni szkieletowych, a porażenie mięśni w układzie oddechowym powoduje śmierć wskutek uduszenia.

   Wąglik to choroba zakaźna wywołana przez bakterie (laseczkę wąglika), występuje głównie u koni, bydła i owiec. Zakażenie następuje przez kontakt z chorym lub martwym zwierzęciem. U ludzi, w zależności od drogi wniknięcia zarazka może mieć postać jelitową, a także postać płucną, oraz skórną, zwaną czarną krostą.

   Paratyfus wywołuje pałeczka salmonelli. Zakażenie następuje przez spożycie mięsa wołowego lub wieprzowego pochodzącego od chorych zwierząt. Tą chorobą można się zarazić podczas dojenia krów, czyszczenia zwierząt czy wywożenia obornika. U chorego dochodzi do zapalenia żołądka i jelit, co objawia się bólami głowy, brzucha, wymiotami i biegunką oraz wysoką temperaturą.

   Bruceloza jest choroba zakaźną, wywołaną pałeczką Brucellosis. Do zakażenia dochodzi wskutek spożycie surowego mleka od chorych krów, a także podczas ich obsługi przez uszkodzoną skórę i spojówki. Objawy to duże wahania temperatury, osłabienie, bezsenność, nerwowość, niekiedy zapalenie stawów.

Jak ustrzec się choroby?

   Aby się ustrzec zarażenia w wielu wypadkach wystarczy zachować kilka nieskomplikowanych, podstawowych zasad higieny osobistej. Nie możemy zapominać o myciu rąk po każdym kontakcie ze zwierzęciem. Przygotowując posiłki nie można również zapominać o higienie i o czystości otaczającego nas wokół środowisk. Koniecznie pamiętać należy także o badaniu mięsa przed spożyciem. Oprócz zachowania higieny naszych zwierząt konicznością jest też ich szczepienie i odrobaczanie. Zbierając w lesie jagody i borówki, należy pamiętać o lisach, które mogły zanieczyścić je swoimi odchodami.

   Nieznajomość i lekceważenie różnych objawów, które pozornie mogą przypominać np. grypę może prowadzić do poważnych, nieodwracalnych zmian w naszym organizmie. Zawsze należy zachować ostrożność mając styczność ze zwierzętami domowymi, gospodarskimi lub zupełnie dzikimi. Codzienna obserwacja stanu zdrowia zwierzęcia, odpowiednia pielęgnacja oraz szybka reakcja w razie zauważenia jakichkolwiek symptomów chorobotwórczych, zmniejszają ryzyko zachorowania.

Małgorzata Wyczółkowska

m.wyczolkowska@mazowszanie.eu 12-6-2015

Źródło: Wybrane zagadnienia z medycyny weterynaryjnej, Eligiusz Rokicki, Tadeusz Kolbuszewski

 www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/choroby-pasozytnicze/

Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text