Województwo mazowieckie

Allelopatia – wzajemny wpływ roślin na siebie
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 17 kwiecień 2015-30 kwiecień 2017
ilustracja

Rośliny rosnące obok siebie mogą wpływać korzystnie lub szkodliwie na swój rozwój. Ważne jest, co obok siebie posadzimy, ponieważ rośliny wydzielają substancje chemiczne, które przenoszą się do podłoża.

Już w starożytności stwierdzono, że określone gatunki roślin wysiane obok siebie rosną lepiej, a inne marnieją lub nawet giną, czyli mogą wpływać na siebie korzystnie lub niekorzystnie. Takie wzajemne oddziaływanie roślin na siebie zwane jest allelopatią i polega na tym, że rośliny wydzielają różne związki chemiczne, które pobudzają (allelopatia dodatnia) lub hamują (allelopatia ujemna) wzrost i rozwój innych gatunków.

Znajomość allelopatii ujemnej powinna obowiązywać wszystkich rolników oraz ogrodników, ponieważ niewłaściwe sąsiedztwo sadzonych roślin lub źle prowadzony płodozmian może pogarszać jakość i ilość plonów. Natomiast znajomość allelopatii dodatniej ma szczególne znaczenie dla upraw ekologicznych.

Związki allelopatyczne uwalniane są do środowiska w różny sposób: przez ługowanie, czyli  wymywanie z nadziemnych części roślin przez wodę z opadów atmosferycznych lub rosę, przez ewaporację, czyli parowanie lotnych substancji, głównie olejków eterycznych do atmosfery, przez eksudację, czyli wydzielanie przez system korzeniowy różnych substancji chemicznych, oraz przez rozkład obumarłych części roślin, w wyniku czego następuje uwalnianie i wymywanie do gleby wielu aktywnych związków. Substancje allelopatyczne to różne związki organiczne, takie jak: glikozydy cyjanogenne, amoniak, terpeny, flawonoidy, taniny, chinony, kwasy organiczne oraz kwasowe związki fenolowe.

Allelopatię dodatnią, czyli pozytywny wpływ na swoje towarzystwo, wykazują następujące gatunki roślin:

  • burak jest dobrym sąsiedztwem dla cebuli i kalarepy
  • fasola pozytywnie wpływa na marchew, pietruszkę, kapustę, ogórka i ziemniaka
  • ogórkowi odpowiada towarzystwo fasoli, grochu, rzodkwi, kukurydzy i słonecznika
  • marchew korzystnie działa na pomidora, sałatę, cebulę, groch i pora
  • w sąsiedztwie ziemniaka dobrze rośnie kapusta, fasola, chrzan i kukurydza
  • kukurydza dodatnio działa na rozwój ziemniaka, ogórka, kabaczka, dynię i rośliny strączkowe.

Allelopatię ujemną, czyli brak tolerancji na swoje sąsiedztwo, wykazują następujące gatunki roślin:

  • cebula i czosnek na fasolę
  • ogórek, kabaczek, dynia, pomidor i słonecznik na ziemniaka
  •  fasola i gorczyca na buraka
  • koper na marchew
  • pomidor, fasola, czosnek, cebula, por i truskawka na rośliny kapustne
  • ziemniak i zioła aromatyczne na ogórka.

Zjawisko allelopatii wykorzystuje się w zwalczaniu chwastów i chorób roślin uprawnych. Częstym zabiegiem agrotechnicznym jest wysiew żyta jako poplonu ozimego z przeznaczeniem na wiosenne przyoranie. Uwalniane z żyta związki allelopatyczne hamują kiełkowanie takich chwastów jak: komosa biała, chwastnica jednostronna, szarłat szorstki, palusznik krwawy, rzeżuchę łąkową czy proso zwyczajne. Stosowane jako poplony gryka i słonecznik uniemożliwiają wschody takich chwastów jak: tasznik pospolity, komosa biała, rumian polny, szczaw zwyczajny i perz właściwy. 

Wiele gatunków roślin wytwarza związki o właściwościach grzybobójczych i przyczynia się do ograniczenia występowania chorób grzybowych. Przykładem jest łączna uprawa truskawek z czosnkiem. Czosnek, a także cebula uniemożliwiają rozwój szarej pleśni na truskawkach. Różne gatunki roślin wytwarzają także allelopatiny, które  zwalczają  szkodniki zwierzęce. W tym celu wysiewa się cebulę jako roślinę towarzyszącą  wczesnej odmianie marchwi, sałacie lub pomidorom. Zapach cebuli, która wytwarza olejki eteryczne, odstrasza najgroźniejsze szkodniki marchwi, tj. mszyce i połyśnicę. Z kolei olejki marchwi odpędzają szkodniki cebuli, czyli cebulanki i wciornastki. Aby uchronić kapustę i rzodkiewkę przed gąsienicami bielinka, należy posadzić je łącznie z szałwią lekarską, tymiankiem lub pomidorami. W warzywniku powinno się wysiewać również niektóre gatunki kwiatów, które zwalczają szkodniki i zwabiają owady zapylające rośliny. Niezastąpiona w tej dziedzinie jest aksamitka. Zapach kwiatu (olejki eteryczne) aksamitki odstrasza szkodliwe owady, a nawet gryzonie, a poza tym zwalcza ona też chorobotwórcze nicienie glebowe pasożytujące na roślinach uprawnych. Kwiat ten jest dobrym przedplonem dla truskawek. Nasturcja chroni sałatę, fasolę i dynie przed mszycami. Czosnek ozdobny odstrasza krety i nornice. Gorczyca biała chroni przed gryzoniami buraki ćwikłowe, a groch przed pachówką strąkóweczką. Natomiast heliotropy, nawłocie, szałwia, żmijowce i słoneczniki ozdobne wabią do ogrodu owady zapylające, dla których stanowią pokarm i schronienie.

Warto więc zadbać o to, aby odpowiednio dobrać sąsiedztwo swoim roślinom. Dzięki temu zyskamy urodzajne plony.

Aleksandra Dębska 17-4-2015
Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text