Województwo mazowieckie

Żywność funkcjonalna- nowy kierunek żywieniowy?
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 13-20 marzec 2015
ilustracja

XXI wiek przyniósł gwałtowny rozwój postępu technicznego, przemiany społeczne i kulturowe, a także wzrost wykształcenia i zamożności naszego społeczeństwa. Wszystkie te czynniki wpłynęły na poprawę stylu życia i zwiększenie wśród Polaków popytu na zdrową żywność. W ten trend wpisuje się żywność funkcjonalna, która stanowi nowoczesny kierunek rozwoju w produkcji żywności.

  Żywność funkcjonalna jest „normalną żywnością, z której usunięto szkodliwe składniki (np. alergeny), bądź wzbogacono w substancje aktywne fizjologicznie (np. witaminy, probiotyki itp.), tak aby otrzymać produkt posiadający odpowiednią wartość odżywczą i podnoszący kondycję człowieka”. Jest więc to żywność nie różniąca się wyglądem od żywności tradycyjnej i przeznaczona do spożycia jako część codziennej diety.

    Pojęcie „żywności funkcjonalnej” narodziło się w Japonii, w 1984 r. Jednak już od dawien dawna mieszkańcy dalekiego wschodu, znani z długowieczności i zdrowego trybu życia, wykorzystywali wiedzę na temat naturalnych właściwości spożywanej żywności (głównie surowej) w połączeniu z różnego rodzaju ziołami. To dało podstawy do poznawania i tworzenia „super żywności”. W Europie pojęciem tym zaczęto interesować się w latach dziewięćdziesiątych, a więc jest to stosunkowo nowy trend żywieniowy.

Co miało wpływ na rozwój żywności funkcjonalnej?

  Powodów zainteresowania pojęciem żywności funkcjonalnej jest kilka i można je pogrupować, uwzględniając potencjalne korzyści z jej stosowania. Głównym powodem wzrostu popularności żywności funkcjonalnej są zmiany w świadomości konsumentów, którzy coraz częściej przywiązują wagę do tego, co i kiedy jedzą. Krótko mówiąc, nastała  moda na bycie „fit”. Spożywając ten rodzaj żywności wykorzystujący naturalne produkty, konsument ma poczucie, że dba o swoje zdrowie. To przyczynia się do podniesienia świadomości dotyczącej spożywania określonego typu żywności, jako ważnego elementu profilaktyki w rozwoju wielu chorób metabolicznych. Poza tym zwiększa się odsetek ludzi w podeszłym wieku, którzy zdają sobie sprawę, że w wielu przypadkach tego typu żywność może zastąpić lek czy znacznie poprawić stan zdrowia.

  Inną grupę stanowią producenci żywności, dla których wytwarzanie nowych produktów, dobrych jakościowo, wpływa na zwiększanie zysków i zapewnia większą konkurencyjność na rynku spożywczym.

    Dla żywieniowców czy lekarzy, żywność funkcjonalna jest narzędziem do promowania zdrowego stylu życia oraz profilaktyki wielu chorób dieto-zależnych i innego typu.

Czym zatem powinna wyróżniać się żywność, aby można było uznać ją za żywność funkcjonalną?

  Według FOSHU (Foods for Specified Health Use) taka żywość powinna być artykułem spożywczym przypominającym żywność konwencjonalną (nie w formie kapsułek, tabletek czy proszku), który otrzymano z naturalnie występujących składników. Powinien on ponadto wykazywać korzystne działanie na organizm i stanowić podstawę codziennego jadłospisu. Musi więc wpływać na regulację ważnych procesów fizjologicznych tj. podwyższanie biologicznej odporności organizmu, przeciwdziałanie chorobom dieto-zależnym (np. cukrzycy, nadciśnieniu, miażdżycy itp.), wspomaganie leczenia określonych chorób, poprawa lub zachowanie dobrego stanu fizycznego i psychicznego (obniżenie cholesterolu), spowolnianie procesów starzenia się organizmu. Korzystne oddziaływanie zdrowotne tej żywności powinno być udokumentowane badaniami klinicznymi prowadzonymi na ludziach, którym włączono do diety badany produkt spożywczy. Jedynie potwierdzone naukowo właściwości prozdrowotne upoważniają do uznania danego produktu za żywność funkcjonalną.

Przykłady żywności funkcjonalnej?

  Jak dotychczas uznano skuteczność prozdrowotnych właściwości kilku bioaktywnych substancji. Wśród nich można wymienić m.in. bakterie fermentacji mlekowej (probiotyki), włókno pokarmowe (błonnik), witaminy i składniki mineralne czy wielonienasycone kwasy tłuszczowe (np. kwasy omega-3). Probiotyki odgrywają ważną rolę w organizmie człowieka m.in. regulując naturalną florę przewodu pokarmowego, wzmacniając odporność, poprawiając trawienie, a także wspomagając organizm podczas biegunek czy antybiotykoterapii. Błonnik pokarmowy poprawia perystaltykę jelit, hamuje odczucie głodu oraz obniża poziom cholesterolu. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe wspomagają rozwój (zwłaszcza mózgu) i funkcjonowanie organizmu (m.in. obniżają poziom trójglicerydów oraz złego cholesterolu).

W jaki sposób otrzymuje się żywność funkcjonalną?

  Najprostszym sposobem wytworzenia produktu funkcjonalnego jest dodanie substancji aktywnej biologicznie do powszechnie spożywanego artykułu. Dobrym przykładem jest wykorzystanie probiotyków jako dodatków do różnego rodzaju żywności, chociażby produktów mlecznych (np. jogurty Activia), soków warzywnych i owocowych, wyrobów czekoladowych.

  Oprócz dodatków substancji funkcjonalnych do żywności, producenci żywności projektują nowe składy chemiczne produktów spożywczych. Przykładem może być tu wytwarzanie margaryn zawierających stanole i sterole roślinne, których regularne spożycie ma hamujący wpływ na wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego (np. Benecol). Kolejnym sposobem jest produkcja preparatów zawierających biologicznie aktywne substancje, otrzymane z naturalnych surowców roślinnych i zwierzęcych i dodanie ich do „normalnej” żywności np. wyciągi olejowe z nasion grejpfruta czerwonego, ekstrakty z wytłoków czerwonych winogron, błonnik. Żywność funkcjonalna otrzymywana jest również na skutek obniżenia zawartości tłuszczów i sacharozy lub ich zastąpienia substancjami wywołującymi podobne wrażenia sensoryczne (np. słodziki) czy uczucie sytości (np. inulina), ale nieulegające trawieniu i wchłanianiu w jelicie człowieka.

  Warto uświadomić sobie, że żywność to nie tylko pokarm pozwalający nam żyć, ta zdrowa, nieprzetworzona to coraz częściej lekarstwo na wszelkie dolegliwości. Dlatego żywność funkcjonalna stanowi niewątpliwie nowoczesny sposób profilaktyki żywieniowej, na miarę XXI wieku.

Paulina Piekarska

Paulina Piekarska 13-3-2015

Źródła: http://www.eedri.pl/pdf/konferencjazzxi/1.pdf,

F. Świderski, Żywność funkcjonalna i dietetyczna- charakterystyka i wykorzystanie substancji bioaktywnych, SGGW Warszawa 2011, materiały szkoleniowe. 

Fot.: http://www.dreamstime.com/

Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text