Województwo mazowieckie

Śladami dawnej radomskiej społeczności żydowskiej
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 26 kwiecień 2015
ilustracja

Już po raz siódmy Resursa Obywatelska organizuje Spotkania z Kulturą Żydowską „Ślad”. W ramach spotkań będzie można zobaczyć filmy, wystawy, przedstawienia oraz koncert i happening. Spotkania pomogą poznać obecnym radomianom życie dawnych żydowskich mieszkańców miasta.         

To jedyny taki projekt w regionie i cieszymy się, że po raz kolejny udaje nam się przypominać radomskich Żydów, odkrywać kolejne ich ślady – powiedział nam Marcin Kępa, kierownik działu dziedzictwa kulturowego Resursy. W tym roku wszystkim uczestnikom spotkań będzie towarzyszył ślad żydowskiej społeczności przedwojennego Radomia. Śladem tym będzie witraż z gwiazdą Dawida przekazany Resursie przez obecną właścicielkę domu przy pl. Stare Miasto 9. Ci, którzy przechodzą przez plac, na pewno znają ten charakterystyczny budynek z gankiem, nad którym znajduje się okrągłe okienko. To tutaj właśnie umieszczony był kiedyś witraż.

W czasie II wojny światowej dom prawdopodobnie był jedną z siedzib Judenratu. Jak co roku podczas spotkań będzie można obejrzeć ciekawe filmy, pokazywane na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym „Żydowskie Motywy”, w tym laureat festiwalu, obraz Esther Hertog „Żołnierz na dachu”, a także „Bezsenność” Andrzeja Titkowa o Leonardzie Borkowiczu oraz „Mój najszczęśliwszy dzień” poświęcony Marianowi Turskiemu, pomysłodawcy Muzeum Historii Żydów Polskich. Będzie można także zobaczyć produkcje Resursy, czyli przygotowany na 70. rocznicę likwidacji radomskiego getta „Beit Radom” i premierowy dokument „Radom Salomona Birenbauma”, będący zapisem wizyty w Radomiu jej przedwojennego mieszkańca. Obraz „Beit Radom” będzie miał w czasie spotkań swoją premierę. Poza tym, po raz pierwszy zostanie także pokazany film z radomskiego getta, odnaleziony przez Przemysława Bednarczyka. Jest to króciutki, ale bardzo ważny dokument i świadectwo tamtych czasów, z których, do tej pory nie przetrwało zbyt wiele.

Z innym radomianinem, absolwentem Gimnazjum Towarzystwa Przyjaciół Wiedzy, Jerzym Rozenbergiem będzie się można wirtualnie spotkać na Spotkaniach z Kulturą Żydowską za sprawą realizowanego projektu unijnego. Na gości śladu czekają także dwie wystawy: „Oblicza oporu i wojenne fotografie Faye Schulman”, (członkini żydowskiej partyzantki), z Żydowskiego Muzeum „Galicja” w Krakowie oraz „Żydowski portret” Janiny Blicharskiej-Linar.

Oprócz tego w miejscu dawnej synagogi przy ul. Wałowej i Bóżniczej zaplanowano drugą część happeningu, który został rozpoczęty w ubiegłym roku. Happening został przygotowany przez uczniów VI LO im. Jana Kochanowskiego i jest zatytułowany  „Początek Księgi”. Wieczorem będzie można zanucić, a nawet zaśpiewać tradycyjne żydowskie piosenki klezmerskie. Natomiast pośpiewać będzie można z zespołem Magda Brudzińska Klezmer Trio

Wybór kultury przybliżanej na spotkaniach nie jest przypadkowy. Społeczność żydowska była przed II wojną światową jedną z największych mniejszości w II Rzeczypospolitej. W niektórych regionach i miejscowościach tworzyła własne diaspory, a w innych Żydzi byli ludnością przeważającą. Po wybuchu wojny intensywna eksterminacja Żydów w ramach rozstrzeliwań i masowego zabijania w komorach gazowych obozów koncentracyjnych spowodowała, że z wielomilionowej mniejszości pozostały jedynie jednostki, które uratowały się dzięki pomocy Polaków, którzy ukrywali Żydów z narażeniem własnego życia. Radomscy i okoliczni Żydzi pozostawili po sobie wspomnienia i elementy kultury materialnej, z których niektóre dotrwały do naszych czasów. Do tej pory w wielu miejscowościach znajdują się domy, o których mówi się „pożydowskie”. Nie można jednak zapomnieć o wierze, obyczajach i kuchni, które odcisnęły swoje piętno na naszej kulturze, choć czasami nawet nie zdajemy sobie z tego sprawy.  

Kamil Sznyrowski 29-4-2015
Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text