Województwo mazowieckie

Łąki i pastwiska a ochrona środowiska przyrodniczego
ikonka - drukuj drukuj
  • ikonka 1 czerwiec 2015-30 czerwiec 2017
ilustracja

W naszym rejonie klimatycznym na łąkach i pastwiskach można spotkać ponad 400 gatunków roślin – traw i roślin z różnych rodzin botanicznych. Zamieszkuje tam gatunków ptaków, owadów oraz drobnych ssaków, a leśne zwierzęta trawożerne, takie jak sarny, jelenie czy łosie, znajdują na tych terenach niezbędne do życia pożywienie. W glebach łąk żyje ponadto ogromna ilość drobnych zwierząt oraz liczne mikroorganizmy.

Największą powierzchnią łąk w Polsce może poszczycić się Mazowsze. Zajmują one w tym rejonie powierzchnię niemal 400 tysięcy hektarów, a więc znacznie większą niż w gdziekolwiek indziej w naszym kraju.

Łąki i pastwiska mają bardzo pozytywny wpływ na środowisko naturalne, pełnią bowiem wiele pożytecznych funkcji: hydrologiczną, klimatyczną, ochronną, fitosanitarną, zdrowotną, rekreacyjną, krajobrazową i estetyczną.

Łąki i pastwiska są istotnym elementem procesu tworzenia się specyficznego mikroklimatu. Dzięki mgłom i rosom zwiększa się wilgotność powietrza i następuje wysycenie parą wodną. Mgły i opary przemieszczają się na tereny przyległe, co pozytywnie wpływa także klimat innych terenów. Trawy wpływają na podwyższenie temperatury powietrza i gleby, na zmniejszenie różnic temperatury między dniem i nocą oraz między latem i zimą. Łagodzą też skutki efektu cieplarnianego związanego ze wzrostem zawartości dwutlenku węgla w atmosferze i co za tym idzie podwyższeniem średnich temperatur powietrza. Łąki i pastwiska wykorzystują nadwyżki dwutlenku węgla w atmosferze, jednocześnie dostarczając duże ilości tlenu. Powietrze nad łąkami jest więc bardzo dobrze natlenione.

Z funkcją klimatyczną łąk i pastwisk łączy się ściśle funkcja hydrologiczna. Polega ona na magazynowaniu wody w dorzeczach i przechwytywaniu fali powodziowej. W retencji, czyli zdolności zatrzymywania wody, biorą udział wszystkie użytki zielone, bez względu na ich wilgotność, a szczególną rolę odgrywają tu torfowiska. W zmniejszaniu fali powodziowej główną rolę pełnią zaś łęgi, czyli łąki zalewane, które wychodzą z powodzi niemal bez szwanku.

Bardzo ważną funkcję pełnią łąki i pastwisk w zakresie ochrony gleb przed erozją wodną i powietrzną – jest ona tam 25 razy mniejsza niż na polach ornych. Trawy oddziałują korzystnie na strukturę gleby. Tworzą silną, zwartą darń, która jak dywan okrywa glebę, chroniąc ją przed wypłukiwaniem lub wywiewaniem.

Kompleksy łąkowe położone w pobliżu miast pełnią rolę naturalnego filtru biologicznego, ponieważ oczyszczają ścieki przemysłowe i komunalne. Roślinność trawiasta pochłania składniki pokarmowe ze ścieków, dzięki czemu wody ściekowe mogą być oczyszczone nawet w 98%. Zapobiega także przedostawaniu się do wód związków toksycznych, które mogą powodować duże zmiany w życiu biologicznym rzek, jezior, a nawet mórz.

Flora użytków zielonych przyczynia się też do oczyszczania powietrza z pyłów, gazów, metali ciężkich oraz nieprzyjemnych aromatów. A to wszystko dzięki większej wilgotności powietrza i korzystniejszej jonizacji.  Roślinność trawiasta wydziela ponadto zapachowe olejki eteryczne, które neutralizują przykre zapachy.

Wśród gatunków roślin łąkowych aż 80 zalicza się do ziół z uwagi na swoje właściwości lecznicze. Jedne z nich wpływają na układ krwionośny, inne na układ trawienny, jeszcze inne leczą choroby skóry czy regulują ciśnienie krwi. Wiele roślin ma więc zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, chemicznym, kosmetycznym oraz spożywczym jako rośliny przyprawowe. 
Łąki i pastwiska wywierają również pozytywny wpływ na ogólne samopoczucie ludzi i zwierząt. Wiadomo, że kolor zielony działa uspokajająco i korzystnie oddziałuje na psychikę. Wielobarwne kwitnące łąki, soczysta zieleń pastwisk, zapach ziół, czyste powietrze, kontakt z przyrodą – wszystko to sprawia, że odpoczynek na terenach zielonych jest bardzo popularny.

Istotną rolę odgrywają tereny trawiaste w miastach. Mieszkańcy wykorzystują je jako miejsca rekreacji. Są to parki, boiska sportowe, korty tenisowe czy pola golfowe.

Ze względu na bioróżnorodność i specyficzne położenie łąki i pastwiska są bardzo cennym elementem krajobrazu dodającym mu malowniczości. Wielokrotnie w ciągu roku – chociażby z uwagi na pory roku – zmieniają one swoje kolory, w zależności od kwitnących w danym momencie gatunków roślin. W krajobrazie typowo rolniczym z przewagą pól nawet wąskie paski łąk stanowią miłe urozmaicenie krajobrazu, a poza tym są ostoją dla wielu gatunków owadów, ptaków i drobnych zwierząt.

Znaczenie przyrodnicze łąk i pastwisk będzie wzrastać. W polityce rolnej Unii Europejskiej dużo uwagi poświęca się problemom ochrony środowiska, która w dużym stopniu zależy od racjonalnego wykorzystania trwałych użytków zielonych. Łąki i pastwiska były zawsze inspiracją dla artystów – poetów, muzyków, malarzy. Wiąże się z nimi wiele obrzędów i zwyczajów ludowych oraz wierszy i pieśni. Są też ściśle związane z naszą codzienną aktywnością i wypoczynkiem, stanowiąc jeden z najistotniejszych elementów naszego środowiska.

Aleksandra Dębska 18-6-2015
Komunikat

Brak komentarzy dla tego wpisu

Fotogaleria

Strona używa cookie

Zamknij

Original text